De tijd

In mei 1884 schreef Arthur Rimbaud vanuit Aden aan zijn familie in Frankrijk: `Als het werk hier dus hervat wordt, word ik waarschijnlijk voor enige jaren aangenomen, tot juli '86 of '87. Dan zal ik 32 of 33 zijn (...). Dat is misschien het moment om die slordige twintigduizend franc die ik hier zal kunnen hebben gespaard, bij elkaar te harken en te gaan trouwen in mijn land, waar ze me dan zullen zien als een oude man, en waar ik alleen nog een weduwe zal kunnen krijgen!'

Hij maakte naam met hallucinerende poëzie en keerde de literatuur op zijn twintigste radicaal zijn rug toe. Hij was voortdurend verwikkeld in affaires en schandalen en voelde zich kennelijk nergens veilig of op zijn gemak. Van 1880 tot vlak voor zijn dood in 1891 werkte hij als handelsagent in Noordoost-Afrika. Koffie, huiden, ivoor, struisvogelveren, muskus en goud, oorlog, hongersnood, veeziekten, afpersing en zwendel – je kunt het allemaal vinden in zijn Afrikaanse brieven, waarvan nu een Nederlandse vertaling is verschenen.

Het scheen Rimbaud nooit mee te zitten en wat hem daarbij nog het meest verdroot waren zijn matige perspectieven op de huwelijksmarkt. In december 1884, opnieuw vanuit Aden: `Op het ogenblik heb ik dertienduizend franc in handen. Wat moet ik daarmee in Frankrijk? Wat voor huwelijk kan ik daar nou mee sluiten? Arme en eenzame vrouwen, die vind je overal wel!'

Let wel: Rimbaud had geen vrouw op het oog, hij had een huwelijk op het oog. Voor dat huwelijk had hij geld nodig en bij dat geld zou zich min of meer vanzelf de passende vrouw voegen. Zo waren de mores en daaraan wilde zelfs een Rimbaud niet tornen. En misschien is dát wel waarom de tijden veranderen – zodat wij ons vrolijk kunnen maken over de mensen van vroeger. Of zoals Vladimir Nabokov het ergens zegt: de eerste schepselen op aarde die zich bewust werden van de tijd, waren ook de eersten die lachten...

Rimbaud in juli 1891 vanuit het ziekenhuis in Marseille, waar ze inmiddels zijn been hadden afgezet: `En ik had net besloten deze zomer naar Frankrijk terug te gaan om te trouwen! adieu huwelijk, adieu gezin, adieu toekomst, mijn leven is voorbij.'