Microsoft is nog lang niet uit de gevarenzone

Heeft Microsoft gewonnen, nu het zichzelf niet hoeft op te delen? Zolang zijn dominantie voortschrijdt, zal de softwaregigant zich altijd moeten verdedigen tegen beschuldigingen van machtsmisbruik.

Geen Standard Oil, geen AT&T. De uitspraak in hoger beroep die gisteravond het vonnis van een lagere rechtbank ongedaan maakte waarin Microsoft werd gesommeerd zichzelf op te delen, redt de softwaregigant van het lot dat twee Amerikaanse monopolisten eerder trof. Telefoonmaatschappij AT&T (koosnaam: Ma Bell) werd twintig jaar geleden opgedeeld in `Baby Bells'. Nelson Rockefellers monopolist Standard Oil werd begin vorige eeuw in stukjes gehakt, waar bijvoorbeeld Exxon en Amoco afstammelingen van zijn.

Onder leiding van rechter Thomas Penfield Jackson droeg het disctrictgerechtshof in Washington in een geruchtmakend anti-kartelproces Microsoft op om zich op te delen in een maatschappij die besturingssystemen maakt, en een bedrijf dat software-applicaties vervaardigt. Die beslissing is ongedaan gemaakt. Pijnlijk is ook dat het hof van beroep niet wil dat Penfield Jackson de zaak, die is terugverwezen, nog behandelt. Hij zou partijdig hebben gedragen.

Dat wil niet zeggen dat Microsoft heeft gezegevierd. Dat de dreiging van opdeling achter de horizon verdwijnt neemt niet weg dat ook in beroep overeind is gebleven dat het bedrijf zich als een monopolist heeft gedragen. Bron van de zaak is de manier waarop Microsoft de maker van het internet-navigatieprogramma Netscape heeft dwarsgezeten door gebruik te maken van zijn machtpositie op de markt. Door computermakers te verplichten zijn Explorer-programma te installeren samen met zijn besturingssysteem heeft Microsoft de concurrentie effectief de pas afgesneden.

Hoewel de rechtszaak zich daar op concenteert, is er bij de bewijsvoering namens het Amerikaanse ministerie van Justitie nog veel meer bovengekomen dat het gedrag van Microsoft in de markt als als dominant typeert. En op het gebied van de integratie van het besturingssysteem Windows met eigen toepassingen raast Microsoft onverminderd voort. Explorer maakt functioneel al deel uit van jongste versies van Windows, en het nieuwe Windows XP, dat dit najaar wordt uitgebracht, belooft om tal van internetapplicaties in zich te bergen.

De concurrentie is bang dat Microsoft, vanuit zijn dominante besturingssysteem dat op vrijwel alle personal computers draait, stukje bij beetje de hele markt – en het internet zelf – naar zich toetrekt. Door het tempo waarmee de technologische ontwikkeling zich voltrekt, blijft de trage rechtsgang ver achter. Zodat de Microsoft de markt met voldongen feiten kan blijven bestoken. Daar zit het gevaar voor Microsoft. Zelfs als de nu lopende anti-trustzaken in de VS en in Europa zouden falen of een schikking opleveren, dan is er elke dag nieuwe munitie om de volgende zaak te beginnen.

De vraag blijft of een bedrijf dat dominant is, ontzegd kan worden die dominantie commercieel uit te buiten. Microsoft gedraagt zich volkomen rationeel. En het feit blijft dat dankzij die dominantie computergebruikers over de hele wereld moeiteloos met elkaar kunnen communiceren en uitwisselen. Anderzijds is, nu de standaard is gezet, de kans klein dat bij grotere onderlinge concurrentie dat gemeenschappelijke platform uiteen zou vallen. Microsoft heeft de fundamenten gelegd. De concurrentie zal blijven proberen daar zelf op voort te bouwen. Goedschiks, of kwaadschiks. En dat is een taal die Microsoft, gezien zijn eigenmachtige gedrag in het verleden, goed verstaat.