Margi Geerlinks

,,Een beetje naamsbekendheid is natuurlijk nooit slecht', zegt galeriehouder Adriaan van der Have van Torch Gallery voorzichtig over de rel rond een van zijn vaste exposanten, fotograaf Margi Geerlinks (1970). In april dit jaar liet de directie van de Nederlandse Spoorwegen de totale oplage van 80.000 exemplaren van het gratis verspreide spoorblad Rails, omdat twee van de foto's van Geerlinks die erin zouden worden afgedrukt `schokkend' en `aanstootgevend' zouden zijn voor de treinreizigers.

De effecten voor het tijdschrift waren `rampzalig', volgens Van der Have. ,,Ze kregen te maken met dubbele drukkosten, Kees van Kooten stopte uit protest met het schrijven van zijn maandelijkse column, andere prominente columnisten als Joost Zwagerman en Remco Campert spraken zich publiekelijk tegen de NS-actie uit. Dat kan toch allemaal niet de bedoeling geweest zijn.'

Geerlinks zelf kwam ongeschonden uit de strijd: ze kreeg veel steunbetuigingen van mensen die haar werk gezien hadden en weinig begrepen van de interpretatie van de NS-directie. Prompt daarna was ze weer het middelpunt van een kleiner kunstrelletje: overal in Amsterdam verschenen reclame-affiches voor het Holland Festival, met een beeltenis erop die wel erg sterk aan Geerlinks' werk deed denken. Op de poster geeft een vrouw met een jong gezicht en een oud lichaam een baby de borst. Op Geerlinks' foto Mothers (2000) is het net andersom: daar is het hoofd van een oude dame en zijn de borsten en schouders van een sterke, jonge vrouw. Het baby'tje ligt er identiek bij. Maar de festivalposter is harder, en lijkt een cruë sneer te willen geven naar het uitgezakte lijf van het gezichtsloze, oudere model. Het Holland Festival ontkende desgevraagd het werk van Geerlinks te kennen, maar Van der Have betwijfelt dat. ,,Geerlinks houdt zich al sinds 1997 met de thema van de eeuwige jeugd bezig, en daarmee heeft ze middenin de roos geschoten: iedereen praat nu over het jonge schoonheidsideaal en de dwang daarachter. Bij het Holland Festival hobbelen ze achter die rage aan. Van toeval is echt geen sprake. Maar je kunt het ook als een compliment beschouwen: als je platenhoezen ontwerpt en je wordt níet gekopiëerd, heb je iets niet goed gedaan.'

De beruchte serie van Geerlinks hangt nu op een kleine, rustige expositie in galerie Torch. Van vieze plaatjes is geen sprake. Het blijkt te gaan om een uitgebalanceerde reeks foto's met één duidelijk thema: vergankelijkheid. Op Young Lady I & II (2001) breit een meisje uit roze wol een van haar eigen, toekomstige borsten, en houdt die precies voor de plek waar hij moet komen. Nu is er nog niks, maar later moet het bol zijn daar, met een grote knobbel als tepel. Het meisje kijkt wijs en lijkt het allemaal al te weten misschien verheugt ze zich er wel op. Van een afstandje bezien zit op Eleven (2000) een aantrekkelijke jonge vrouw met bruin haar in een kuip vol smoezelig water. Kom je dichterbij, dan constateer je met een schok een wel héél verlepte boezem, spatadertjes en een diep gerimpelde nek: haar lichaam is al oud. Pletst de vrouw uit het water de jeugd weer omhoog, of zit ze nietsvermoedend in een bad dat haar voorgoed oud zal maken? En is dat laatste dan erg?

Tijd tekent lijnen op elk gezicht, die zich nooit meer laten wegvegen behalve bij Geerlinks, waar een oude dame het gezicht van haar identieke tweelingzus met een poederdons bewerkt en zo haar rimpeltjes wegtovert (Twins, 2000), of met een kam het wit uit d'r haar wegstrijkt en vervangt voor het donkerblond van vroeger (Combing her hair, 2000). Mothers blijkt bij nader inzien niet over schoonheid te gaan, maar verenigt in één beeld drie generaties: het lieve gezicht is van de oma, het van vruchtbaarheid bloesemende bovenlijf van de mama en de baby is hun gezamenlijke kind. Van onder naar boven is het een omgekeerde stamboom. Geerlinks maakt prachtige foto's, waarin de beeldmanipulaties zo kundig zijn weggewerkt dat je je er niet meer bewust van bent.

Margi Geerlinks, `Crafting Humanity', t/m 14-7 in: Torch Gallery, Lauriergracht 94, Amsterdam. Tel. (020)6260284. Open do-za 14-18u. Boek ƒ35,-