Male captus, bene detentus

Aan de overdracht van Miloševic aan het VN-tribunaal kleeft juridisch gezien een luchtje: justitiële procedures lijken met voeten getreden. Kan deze minachting voor de rechtsgang niet nog voor narigheden zorgen bij het Internationale Tribunaal in Den Haag?

De kans dat de Servische wildwest-methode voor het tribunaal nog roet in het eten gooit, is miniem, zelfs als de handelwijze van Belgrado wordt aangemerkt als inbreuk op het internationale recht. Daarin geldt namelijk de stelregel male captus, bene detentus: wie op aanvechtbare gronden is gearresteerd, kan toch rechtmatig in hechtenis worden gehouden.

In de sfeer van internationale tribunalen zijn weinig precedenten. Die worden wel geleverd door de statenpraktijk, zoals dat in het volkenrecht wordt genoemd: internationale rechtszaken die door nationale instanties zijn beslist. Met name de VS zijn niet kinderachtig als het gaat om ontvoering.

Een belangrijk precedent stamt uit 1886 en betreft een zekere Frederick Ker die werd gezocht wegens diefstal. Toen hij werd aangetroffen in Peru werd een boodschapper uitgestuurd met een uitleveringsverzoek. De afgezant zag echter weinig in het uitleveringsverdrag en bracht Ker met harde hand over naar de rechtbank in Illinois die hem veroordeelde.

In het geval van Ker ging het om een particuliere kunstgreep buiten medeweten van de overheid. Maar in 1991 keurde het Hooggerechtshof in de zaak-Alvarez een ontvoering uit Mexico goed door agenten van de federale overheid die het bestaande uitleveringsverdrag aan hun laars lapten.

Volgens sommige Amerikaanse uitspraken is internationale ontvoering alleen te rechtvaardigen bij ,,marteling, onmenselijkheden en vergelijkbaar gedrag''. In Groot-Brittannië heeft de rechter in 1986 gezegd dat wanneer een verdachte eenmaal wettig in hechtenis verblijft, het de rechter niet vrijstaat te informeren hoe hij daar is beland. Hèt voorbeeld is natuurlijk Adolf Eichmann die uit Argentinië werd ontvoerd om in Israël te worden berecht voor volkenmoord.

Het VN-tribunaal heeft geen boodschap aan de nationale procedures voor overdracht van verdachten, zegt André Klip: het is de overdracht die telt en het Hof, ingesteld door de Verenigde Naties, staat boven staten. Klip is onder andere redacteur van een publicatie van uitspraken van het tribunaal. Dit heeft al eens te maken gehad met protesten tegen de arrestatie van de verdachte Dokmanovic. Deze was met een list uit Joegoslavië naar Bosnië gelokt, waar hij werd aangehouden. Het tribunaal wees de bezwaren tegen deze gang van zaken af. Dokmanovic pleegde zelfmoord, gisteren precies drie jaar geleden.