IRA zwicht niet, vertrek Trimble lijkt zeker

De Noord-Ierse politiek bereidt zich voor op het David Trimble-loze tijdperk. De premier van het zelfbestuur zal morgen zo goed als zeker aftreden, omdat het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) vóór 1 juli geen wapens onklaar heeft gemaakt, zoals hij heeft geëist.

De IRA heeft al laten weten niet te zwichten voor wat de republikeinen een ,,protestants ultimatum'' noemen. Trimble zelf heeft gezegd te verwachten zaterdag om middernacht premier àf te zijn. De partijen overlegden gisteren met premier Blair en zijn Ierse collega Ahern over een strategie om uit de impasse te raken, zonder vooruitgang te boeken. Gerry Adams, leider van Sinn Féin, politieke spreekbuis van de IRA, zei te hopen op ,,snelle pensionering'' van de IRA, maar noemde de crisis ook de schuld van ,,degenen die aftreden in plaats van hun verantwoordelijkheid te nemen''.

Trimble's vertrek betekent niet het einde van het prille zelfbestuur of de Noord-Ierse assemblee. Formeel hebben de partijen zes weken om een uitweg te zoeken. In die tijd kan de IRA een daad stellen die protestantse haviken tevreden stelt, terwijl Blair concessies kan opperen, zoals verminderde aanwezigheid van Britse soldaten in Ulster. De overlegperiode valt samen met de protestantse marsen, politiek het meest verhitte seizoen.

Binnen de zes weken kan Trimble worden herbenoemd of kan een andere premier worden gevonden. Zo niet, dan moeten verkiezingen worden gehouden, of kan de Britse regering de klok stilzetten door opnieuw het zelfbestuur te schorsen.

Ontwapening blijft het Goede Vrijdag-akkoord, de blauwdruk voor vrede uit 1998, parten spelen. Trimble dreigde begin vorig jaar al met aftreden omdat de IRA geen aanstalten maakte te beginnen. Hij redeneert dat Sinn Féin en IRA belang hebben bij het voortzetten van de regering. Om zijn aftreden te voorkomen werd het zelfbestuur in februari op het ijs gezet. De IRA beloofde begin mei 2000 alsnog zijn arsenaal te laten inspecteren. Die inspectie vond plaats nadat het zelfbestuur op 29 mei was hersteld. In de aanloop naar 30 juni 2001, het nieuwe ultimatum dat de internationale ontwapeningscommissie stelde, is geen vooruitgang geboekt. Trimble kon zich alleen als partijleider handhaven met een hardere opstelling. Hij sloot Sinn Féin uit van Brits-Iers overleg en beloofde af te treden als de IRA vóór 1 juli geen ,,beslissend gebaar'' maakte.