Charmatz toont zich verdwaasde jonge ballethond

Boris Charmatz is aangekondigd als een van de meest spraakmakende jonge dansmakers uit Frankrijk. Immers, hij verklaarde de in slaap gesukkelde balletwereld de oorlog, smeet een baksteen door de ijdelheid wekkende balletspiegels, liet zich vervolgens inspireren door de zachte ontspanningstechnieken en de antidans van de jaren '60 en omkleedde dat nog met blabla van Franse postmoderne filosofen. En wat helemaal van nu is, hij stelde `het lichaam' centraal in zijn werk, als leidmotief.

Wat betreft dat laatste kom ik in Con forts fleuve bedrogen uit, want daarin is dat lichaam eigenlijk helemaal niet te zien. Van de acht spelers, onder wie Charmatz zelf, is alles bedekt, inclusief hoofd. Vandaar dat ze zo struikelend opkomen. Een enkeling blijft harkerig solo bewegen, anderen gaan met elkaar een worstelduet aan of voeren gedrieën een bewegingsspel uit dat lijkt op het kinderspel, waarbij je ineens als bevroren blijft staan in een willekeurige en dus vaak malle houding.

Helaas bezit Con forts fleuve niet de charme van een kinderspel of de vitaliteit van een stoeipartij. Eerlijk gezegd biedt dit obscure spel in stilte geen enkel aanknopingspunt met wat dan ook. Op de gezichten van het publiek zie ik verbijstering, verveling, ergernis of verbazing, soms ook helemaal niets. Die aanblik biedt me meer bevrediging dat de wezenloze podiumactie die op 21.15 uur verrijkt wordt met heftig gezucht, op 21.20 uur vergezeld gaat van elektronische herrie, op 21.35 uur plotsklaps onderbroken wordt door een monoloog in onverstaanbaar Frans – `biftèck, clitorís, joepie!' – en om 21.40 uur ten einde komt nadat wollen doeken uit de lucht de spelers geheel bedekken, de enige leuke act.

In het licht van dit wanproduct is mijn waardering voor Aatt enen tionon met terugwerkende kracht prompt gestegen. Daarin staan drie halfnaakte dansers in een drie verdiepingen tellende stellage met onderop de forse Charmatz, boven hem in het midden de fraai gespierde Vincent Duguet en op de top de fijngebouwde Julia Cima. Hun bewegingen worden bepaald door het kleine oppervlak van twee bij twee meter waardoor vooral verticale (val)bewegingen ontstaan. Ze kunnen elkaar niet zien en dus luisteren ze naar elkaars geluiden en stemmen als vanzelf hun ritme en dynamiek op elkaar af. Dat is een fraai gegeven. Maar ook hier verhindert een anti-dramatische aanpak dat het trio langer intrigeert dan een kwartiertje.

Na afloop van Con forts fleuve vond een gesprek plaats tussen de verdwaasde jonge hond Charmatz en Merce Cunningham, éminence grise van de moderne dans-avantgarde, die tot in lengte van dagen vanuit zijn pregnante en heldere visie de danskunst verrijkt. Het gesprek maakte helaas een enigszins plichtmatige indruk. Er werden charmant en beleefd wat artistieke statements uitgewisseld, waarbij de noodzaak van een goed geprepareerd danserslichaam (bij Cunningham) een cruciaal punt van verschil in opvatting bleek. Voor Charmatz' stellage-trio toonde Cunningham waardering vanwege de specifieke ruimtelijke en ritmische aspecten. Over het door hem daarvoor eveneens bekeken Con forts fleuve repte hij met geen woord. En vermoedelijk was dat meer wijsheid dan toeval.

Holland Festival. Boris Charmatz, Con forts fleuve en Aat enen tionon. Gezien: 25 en 28/6. Westergasfabriek Zuiveringshal, Amsterdam. Con forts fleuve is daar te zien t/m 30/6. Inl. (020) 530 71 10