Boards en video's op skatersfeestje

Niet vaak zal een tentoonstelling zulke uiteenlopende reacties uitlokken als This is the flow, een expositie over skate-cultuur in de Vleeshal in Middelburg. Het jeugdige publiek, in groten getale aanwezig op de opening, sprak over `supervette decks' en `relaxte graphics', terwijl de wat oudere bezoekers zich verwonderd afvroegen wat ze in 's hemelsnaam met de stellages vol skateboards en aanverwante artikelen moesten beginnen. Een gapende generatiekloof werd pijnlijk zichtbaar.

Skateboarden is een van de populairste subculturen van dit moment. Behalve om de sport zelf – het uithalen van acrobatische capriolen op een plankje met wielen – gaat het veel skaters ook om de cultuur eromheen: de kleding, de muziek, de video's en de tijdschriften. `Skate' zijn betekent dat je naar hardcore- en punkmuziek luistert, en gekleed gaat in laaghangende broeken, platte sportschoenen en wijde T-shirts, bij voorkeur met verbasterde logo's als opdruk, en soms een baseballpetje.

Opvallend veel skaters ambiëren een artistieke carrière, als filmregisseur, dichter of beeldend kunstenaar. Die creatieve mentaliteit werd de laatste jaren ook door de museale wereld opgepikt. Museum Het Domein in Sittard organiseerde vorig jaar een tentoonstelling met werk van de wereldberoemde skateboarder Mark Gonzalez, en laat nu een presentatie zien met foto's van dubbeltalent Ed Templeton, die ook als professioneel skater actief is. In de MU Art Foundation in Eindhoven vindt de komende weken het project ZONE plaats, een presentatie die de relatie legt tussen skatecultuur, kunst en architectuur.

De tentoonstelling in De Vleeshal draait om een bedrijf: The Girl Skateboard Company uit Los Angeles. Girl, in 1993 opgericht door Rick Howard en Spike Jonze (bekend geworden als regisseur van Being John Malkovich), ontwerpt naast skateboards ook complete kledinglijnen en brengt video's uit met de trucs van skateboardhelden. Voor de tentoonstelling This is the flow ontwierp het bedrijf een nieuwe serie skateboards, die later dit jaar onder de naam `Vleeshal Series' wereldwijd gedistribueerd zal worden.

Onder leiding van de nieuwe directeur Rutger Wolfson heeft De Vleeshal zich het afgelopen jaar ontwikkeld tot een podium waar verschillende kunstdisciplines samenkomen. Met recente presentaties van videoclipmaker Chris Cunningham, veejay Geert Mul en componist Speedy J liet de Middelburgse kunststichting zien dat goede kunstwerken niet per definitie door beeldend kunstenaars gemaakt hoeven te worden. This is the flow wil in feite hetzelfde aantonen: dat het onderscheid tussen kunstenaars en in dit geval skateboarders niet goed te maken is, en ook eigenlijk niet meer belangrijk is.

Toch is dat deze keer minder goed gelukt. Volgezet met vitrines lijkt de middeleeuwse vleeshal nog het meest op een commerciële showroom. De prototypes van de skateboards zien er weliswaar prachtig strak uit, maar het blijven specialistische toepassingen die weinig met kunst te maken hebben. De ontwerpers zijn gebonden aan het specifieke formaat van het hout, maar ook aan het imago van de `pro-riders', de professionele skateboarders die hun naam aan een bepaald type plank verbonden hebben. Alleen ontwerper Andy Jenkins wist die gegevens naar zijn hand te zetten. Hij maakte een sjabloon in de vorm van een skateboard en legde die over alledaagse plaatjes heen, onder het motto `Anything can be a skateboard graphic'.

Om te voorkomen dat de tentoonstelling een pr-stunt voor het Amerikaanse Girl zou worden, nodigde De Vleeshal ook de twee jonge Nederlandse kunstenaars/skateboarders Gyz La Rivière en Robert Rosenau uit. Zij bouwden een installatie met hun oude skatespullen: planken, wieltjes, T-shirts, fanzines en schoenen zijn in nette composities aan wanden bevestigd en geven zo een bescheiden overzicht van de ontwikkeling in skatevormgeving. Een videowand met een compilatie van oude en nieuwe demonstratiefilmpjes biedt een aardig inzicht in de dynamiek en snelheid van het skatersleven.

Voor ingewijden zal This is the flow een feest van herkenning zijn. Zij zullen de songteksten kunnen meebrullen die Rosenau en La Rivière op de wanden aanbrachten omdat ze ze keer op keer gehoord hebben bij het kijken naar skatevideo's. En zij zullen nostalgisch zwijmelen bij het zien van de verschoten T-shirts met duistere bandnamen, omdat ze acht jaar geleden precies zo'n kledingstuk in de kast hadden hangen. Maar de overige bezoekers zullen zich buitengesloten voelen, alsof ze terecht zijn gekomen op een fanclubdag van een band waarvan ze de naam nog nooit gehoord hebben.

Tentoonstelling: `This is the flow', t/m 12-8 in De Vleeshal, Markt, Middelburg. Open di-zo 13-17u.