Even geduld

Aan de computers – twee heuse laptops! hadden ze slimme jonge mensen gezet van slechts dertig jaar, whizzkids die zo'n beeldscherm en toetsenbord kunnen bedienen. Deze benjamins mochten de e-mails, dat zijn van die berichtjes op een soort televisiescherm, voorlezen die binnenkwamen als reactie op Het Referendum, met als stelling: ,,De omroepverenigingen moeten worden opgeheven''.

Die e-mails waren het enige nieuwtje in een ouderwetse discussie. Een fitte Koos Postema stelde kritische vragen aan twee nog krasse omroepvoorzitters die zwoeren bij hun werk. ,,Het buitenland is stinkend jaloers op ons'', zei NCRV-voorzitter Frits Brink die na vier jaar alweer opstapt voor een ,,prettig aanbod om in een andere sector nuttig werk te gaan doen''. Dat moet wel heel mooi werk zijn.

De NCRV is meer dan alleen radio en televisie. De actieve leden hebben niet alleen een leuke omroepgids maar ze genieten van fantastische busreizen met een besloten sfeertje dat aan de oude tijd doet denken. En reken maar dat daar best wel eens wordt gepraat over leuke tv-programma's, ook als die niet van de NCRV zijn. Ze weten het niet eens.

TROS-voorzitter Karel van Doodewaerd vond dat zijn programma Te land, ter zee en in de lucht een ,,Nederlands sausje'' had. Dat in elkaar knutselen van zo'n wagentje dat van een natte glijbaan af slingert, doen ze niet in het buitenland. De TROS is een ,,Hollandse omroep'' met ,,burgerlijke normen en waarden''. En in die toevoeging `Hollands' onderscheidt de TROS zich van het enkele `fatsoen' van de NCRV. De omroepen zijn zich beter gaan profileren, precies zoals de Kamer wil.

De KRO was er helaas niet bij, want zij kunnen tranen in de ogen krijgen als ze het hebben over hun nieuwe missie, ,,gevoel delen''. Na de Franse Revolutie kwamen Verlichte mensen samen in kerken voor de ,,Cultus van de Rede''. Welnu, de katholieken zetten zich nog steeds af tegen de Verlichting maar nu in de nieuwe gedaante van de ,,Cultus van het Gevoel''. Een originele reactionaire boodschap waar veel programma's mee zijn te maken, want gevoelens heeft iedereen, net als `fatsoen' en `Hollanderschap'. Nee, er zit nog steeds muziek in de omroep voor de personeelsleden die geen programma's maken maar gewoon aan het bureau nadenken over identiteit en bij politieke partijen pleiten voor hun voortbestaan tot ze in een andere sector nuttig werk mogen doen.

Goed, er waren spelbrekers. Van VVD-Kamerlid Atzo Nicolaï mogen omroepverenigingen gerust blijven bestaan maar dan niet als dragers van het bestel. Hij wil een staatsomroep. De allergrootste omroepvereniging, Veronica, doet al precies wat Nicolaï wil, want deze heeft geen net en zendtijd meer, dus verliest binnenkort het recht een gids uit te brengen.

Wat gaat er gebeuren als de programmagegevens niet langer exclusief aan de omroepverenigingen zijn voorbehouden zodat ze hun gids-monopolie verliezen? De Telegraaf heeft de procedure voor de programmagegevens tegen de NOS gewonnen. De NOS traineert maar zal ooit de gegevens moeten verstrekken. Dan verliezen de omroepen massaal leden.

Van Doodewaerd had daar al een antwoord op. Met marketingonderzoek kan de omroep met de meeste kijkers en de hoogste waardering worden geselecteerd en die mag dan uitzenden. Maar dat is toch hetzelfde als de commerciële omroep? Lijkt me niet, want commerciële programma's worden op de leukste momenten onderbroken door reclames, de publieke niet. Big Brother heeft commerciële pauzes, maar de TV-Kapper ging in één ruk door. Dat is wel 1,2 miljard belastinggeld per jaar waard.

De filosofisch gestemde Veronica-voorzitter J. van der Reijden zag het omroepbestel niet zomaar verdwijnen. ,,Dat is in de politiek een hele heisa'', erkende hij. ,,Ze komen vanzelf in de marge van de televisie. Als oude soldaten, they just fade away. Even geduld hebben.'' Gezien de gemiddelde leeftijd van de aanwezigen hoeft dat geduld niet eens zo groot te zijn.