Pro-Europese kandidaat Tory-leiding

Kenneth Clarke, de Britse oud-minister van Financiën, is gisteren in de race om het leiderschap van de Conservatieve Partij gestapt, met de boodschap dat de partij haar interne gevecht over Europa moeten staken.

Clarke (60) noemde zichzelf de enige kandidaat die de teleurgestelde kiezers kan terugwinnen met een programma voor verbetering van de gezondheidszorg en het onderwijs. ,,De les van onze verpletterende nederlaag [op 7 juni] is duidelijk: we moeten ophouden tegen onszelf te praten over Europa, maar tegen de kiezers gaan praten over zaken die ze belangrijk vinden'', aldus Clarke.

Labour won met de belofte van de modernisering van de publieke sector, terwijl de Tories campagne voerden tegen de euro en asielzoekers en vóór law and order.

Clarke is de vijfde die aantreedt om William Hague op te volgen. Michael Portillo, oud-minister van Defensie en woordvoerder Financiën naast Hague, stelde zich als eerste kandidaat met een centrumagenda. De andere drie zijn oud-partijvoorzitter Michael Ancram, de parlementariër David Davis en Iain Duncan Smith, Defensie-woordvoerder onder Hague.

Clarke is voorstander van Britse toetreding tot de euro, anders dan de meeste parlementariërs van de partij die hij wil leiden. Volgens hem heeft de partij juist de afgelopen vier jaar in oppositie ,,verloren'' door de ,,mythische'' dreiging van Europa te benadrukken, wat bij de kiezers overkwam als ,,extreem Engels nationalisme''. Onder zijn leiding zou de partij haar verzet tegen het verdrag van Nice en de zelfstandige Europese defensiemacht opgeven, terwijl alle leden van zijn kabinet de vrijheid zouden krijgen om hun geweten te volgen en tijdens een eventueel referendum campagne te voeren vóór of tegen de euro.

De joviale Clarke is populair onder de Tory-leden in het land, maar het is de vraag of de fractie zijn Europese standpunten slikt. De 166 parlementariërs moeten eerst het aantal kandidaten terugbrengen tot twee, waarna de 350.000 partijleden per post de finale beslissen. Mogelijk heeft de partij pas in oktober een leider, tijdens het jaarcongres.

Clarke, die in 1997 de leiderschapsverkiezingen van Hague verloor, noemde Portillo gisteren ,,de substantiële figuur'' binnen de partij en beloofde hem een plek in zijn schaduwkabinet. Zelf zal hij geen zitting nemen in dat van Portillo als die wint. De Britse wedkantoren denken dat de eindstrijd tussen de twee big beasts zal gaan.