Maria Goretti

In de bibliotheek aan de Prinsengracht zag ik het plotseling op een tafel liggen: `Maria Goretti'. Volkomen onverwachts struikelde ik over de eerste biografie die ik ooit gelezen heb. Niet zoals deze van Martin Bruyns maar in de vorm van een stripverhaal. Een vorm van lectuur overigens die toentertijd in onderwijskringen met wantrouwen werd bekeken.

Pater Sengers O. Carm., onze HBS-directeur en leraar Nederlands, nam elke gelegenheid te baat om te fulmineren tegen de funeste invloeden van de plaatjes met een praatje. Het stripverhaal zou elke ontwikkeling van de fantasie in de kiem smoren.

Het leven van Maria Goretti stond destijds bij miljoenen rooms-katholieken op de boekenplank. Haar levensverhaal heeft op mij als kind grote indruk gemaakt. Als vroom en kuis twaalfjarig meisje, dochter van arme mezzadri, van arme pachtboertjes, in de Pontijnse moerassen onder Rome die rond de vorige eeuwwisseling nog geteisterd werden door besmettelijke ziekten en malaria, werd zij seksueel belaagd door een oudere buurjongen. Dit werd uiteraard niet expliciet verbeeld en ik had zelf natuurlijk maar een vage notie van waar het over ging. Maar de beklemming die ik destijds voelde is nog even sterk aanwezig nu ik haar naam weer zie en de foto's uit een verfilmde versie van haar leven.

Een aantal keren probeert Alessandro Serenelli zich te vergrijpen aan het meisje maar zij verzet zich hevig. De laatste fatale keer raakt hij dermate buiten zinnen dat hij met zijn mes woedend op haar insteekt. Een dag later sterft zij, maar voor ze doodgaat vergeeft ze haar moordenaar. Deze toont geen enkel berouw en wordt veroordeeld tot 30 jaar dwangarbeid. Pas jaren later krijgt hij spijt van zijn daad en na zijn vrijlating zoekt hij de oude moeder van Maria op om vergiffenis te vragen en zich met haar te verzoenen. De `martelares der kuisheid' wordt in 1950 door paus Pius XII heilig verklaard.

Ik heb Maria Goretti vele malen herlezen maar dat kwam misschien ook omdat er maar weinig boeken in huis waren. Een paar jaargangen Landjuweel en Zonnebloem, zomerboeken met verhalen, spelletjes en vakantietips. Verder wat boeken over planten en tuinieren en natuurlijk ook `het boek der boeken' in een grote zware geïllustreerde uitgave.

Vooral in het `Boek der Rechters' las ik graag. De eeuwige strijd tussen de Israëlieten en de Filistijnen fascineerde mij. Bij Samson – onze gereformeerde buren noemden hem Simson – las ik de passage: `En hij sloeg er duizend met een ezelskakebeen'. Ik was een diepgelovig jongetje, maar dit vond ik een toch wel erg sterk verhaal. Tot ik de bladzijde omsloeg en de illustratie bij deze passage onder ogen kreeg. De tekenaar had kennelijk met hetzelfde probleem geworsteld. Over een smal en kronkelend bergpad, loodrechte wanden links en rechts, komen de Filistijnen in ganzenmars aangemarcheerd. Om een hoekje staat Samson en mept met zijn kakebeen zijn vijanden een voor een de afgrond in.

Ik zou deze bijbel graag nog eens een keer bekijken maar mijn vader weet na een paar verhuizingen ook niet meer waar hij is gebleven.

Binnenkort ga ik weer op reis naar het land van de Roomse bijbel. Ik zou wel eens willen weten hoe dat aanvoelt, zo'n ezelskakebeen. Ik denk dat ik er in het zuiden van Italië eerder eentje zal tegenkomen dan hier in de buurt waar de ezels nogal dun gezaaid zijn.

Ook ben ik benieuwd hoe de voormalige moerassen onder Rome er tegenwoordig bijliggen, en natuurlijk moet ik naar Ferriere di Conca, bij Nettuno, om het graf van Maria Goretti te bezoeken en om te zien of ze nog even vurig wordt aanbeden en vereerd als vijftig jaar geleden.