Erven Hugo vs Les Misérables II

Sinds enige tijd is duidelijk hoe het verder ging met Cosette en Marius, hoofdpersonen van de roman Les Misérables van Victor Hugo. Sterker: de vermaledijde politie-inspecteur Javert blijkt in het geheel niet verdronken te zijn in de Seine bij zijn poging tot zelfmoord nadat hij de held Jean Valjean tegen zijn geweten in heeft laten lopen.

Althans dit alles valt te lezen in het vervolg op het klassieke Franse meesterwerk, monument in de wereldliteratuur. Zeker in Frankrijk.

François Ceresa, auteur van actieromans, schreef Cosette au les temps des illusions, verkocht er al 65.000 exemplaren van – en ontketende een rel die de grenzen van de letteren overstijgt. Iedere Fransman kent Les Misérables, dat verscheen in 1862, en Victor Hugo is begraven in het Panthéon in Parijs, samen met het puikje van de natie. Zijn werk is een van de fundamenten onder de Franse cultuur en daar mag niet aan worden getornd. Dat vinden vooral ook Hugo's nazaten, die een proces hebben aangespannen tegen Ceresa, dat vandaag diende voor de rechter in Parijs. Achter-achterkleinzoon Pierre Hugo, en Laurette Hugo, de vrouw van zijn broer Jean, en hun vijf kinderen eisen stopzetting van de publicatie van het boek en een schadevergoeding van zo'n anderhalf miljoen gulden. Dat bedrag zal overigens naar een goed doel gaan: het behoud van literair erfgoed.

Het stuit de familie vooral tegen de borst dat Ceresa het einde van het meesterwerk heeft veranderd. Hugo schreef zelf ooit over het einde van Les Misérables ,,als deze afloop niet ontroerend is, zal ik nooit meer schrijven''. Zijn nazaten noemen Ceresa's boek ,,puur commercieel en gebaseerd op het overweldigen van het respect voor het werk van Victor Hugo''. Eerder, in 1997 nam Laurette Hugo al gerechtelijke stappen tegen Disney wegens de tekenfilm The Hunchback of the Notre Dame, waarbij de schatplichtigheid aan de oorspronkelijke roman van Hugo niet eens werd vermeld.

De discussie die zich inmiddels in de Franse kwaliteitsmedia ontspint gaat over zaken als de morele rechten van de auteur, vrijheid van meningsuiting en de neergang van de normen in de Franse uitgeverswereld. Maar critici Alain Salles en Martine Silber wezen er in Le Monde op dat ,,vervolgverhalen horen bij de geschiedenis van de literatuur. De erfgenamen van Homeros zouden toch ook geen stappen ondernomen hebben tegen Ulysses van James Joyce?''

Het gaat hier niet om iemand als Joyce, antwoordde de Hugo-familie, maar om de literaire equivalent van MacDonald's. De uitgever meent dat Hugo's roman al vele malen is herverteld. De familie zegt dat Ceresa zijn boek presenteert als vervolg op het origineel.

Hoe de uitspraak van de rechter ook zal luidden, de Hugo's kunnen de borst alvast natmaken: dit najaar verschijnt het tweede vervolg onder de titel Marius ou le réfugié.