Boekhouding mest niet te controleren

Het is onmogelijk na te gaan of agrariërs zich houden aan de mestnormen die de milieuvervuiling moeten inperken. De mineralenadministratie (minas) die ze daarvoor moeten bijhouden is zo ingewikkeld dat grote problemen optreden bij uitvoering en controle.

Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een gisteren gepubliceerd rapport over het mestbeleid. Ze constateert dat het systeem ruimte laat voor fraude en dat er ,,gaten in de controle'' zijn. Daarnaast is er een flinke achterstand in de verwerking van de gegevens. Bureau Heffingen, dat het mineralenaangiftesysteem namens het ministerie bijhoudt, is nog bezig met aangiften uit 1998, het jaar waarin het systeem werd ingevoerd.

Volgens de Rekenkamer is het door de complicaties onduidelijk of minister Brinkhorst (Landbouw) eind volgend jaar kan beoordelen of Nederland voldoet aan de Europese nitraatrichtlijn. Aan de hand daarvan beoordeelt de EU of Nederland genoeg doet om de milieuvervuiling door meststoffen tegen te gaan.

Minister Brinkhorst erkent de achterstanden, maar volgens hem zullen ze volgend jaar zijn ingelopen. Volgens hem is er dan voldoende informatie om te beoordelen of Nederland voldoet aan de Europese nitraatrichtlijn.

De minister weerspreekt dat sprake is van ,,gaten in de controle'', maar kondigt wel een `risico-analyse' van de controlestructuur aan. Die gaat hij ook uitvoeren voor de andere regelingen ter reductie van het mestgebruik. Het mineralenaangiftesysteem kan daar volgens Brinkhorst niet los van worden gezien. Zo geldt tot 2005 een systeem van mestproductierechten voor kippen en varkens. Daarnaast moeten veehouders vanaf 1 januari 2002 mestafzetcontracten sluiten met mestafnemers, zoals akkerbouwers, om aan te tonen waar hun mest heengaat. Ze mogen niet meer produceren dan ze kunnen afzetten. De Eerste Kamer stemde gisteren in dit systeem, dat gepaard gaat met strengere normen voor de mestverspreiding per hectare. Voor het overschot aan fosfaat en stikstof dat boeren op hun bedrijf volgens het mineralenaangiftesysteem produceren moeten zij een heffing betalen.

Brinkhorst wil in september een nieuwe opkoopregeling voor veehouders introduceren om het mestgebruik verder te verminderen. Op een eerste opkoopregeling reageerden vorig jaar zo'n 3.500 veehouders, waardoor het mestoverschot met een derde werd gereduceerd. Volgens recente berekeningen zullen Nederlandse boeren in 2003 ongeveer acht miljoen kilo fosfaat produceren. Dat is drie keer minder dan waarmee het ministerie eerder rekening hield.