Turkse transseksueel bestrijdt politiegeweld

Homo's worden in meer dan 70 landen gediscrimineerd volgens een rapport dat Amnesty International vorige week uitbracht. Geweld van gezagsdragers tegen seksuele minderheden is wijdverbreid. De Turkse transseksueel Melike weet er alles van.

Het gebeurde tien jaar geleden, maar nog altijd staan er tranen in Melike's ogen als ze over het drama vertelt. Melike zat rustig thuis, toen ze werd opgehaald door de politie. Op het bureau zag ze vijf vriendinnen zitten. Allemaal doodsbang omdat het duidelijk was de politie transseksuelen en travestieten een lesje wilde leren. Met een buis mishandelde politiefunctionaris Hortum Süleyman de vriendinnen. Ieder kreeg een beurt. Toen hij bij Melike kwam, zei ze tegen hem: ,,Als je me aanraakt, begin ik een proces tegen je.'' Dat maakte hem zo woedend dat een vijfdaagse beproeving van mishandeling en verkrachting begon. ,,Iedere normale man zou zelfmoord hebben gepleegd als hij had meegemaakt wat ik hem meegemaakt", zegt ze terwijl ze haar zoveelste sigaret opsteekt. ,,Maar ik ben er nog en ik vecht.''

Al vroeg in haar leven besefte de inmiddels veertigjarige Melike dat ze opgesloten zat in een verkeerd lichaam. Na jarenlang als travestiet geleefd te hebben, besloot zij zo'n vijf jaar geleden om vrouw te worden. Maar het lichaam mag nu dan goed zijn, de maatschappij is nog steeds verkeerd. ,,Wij kunnen alleen als prostituee werken, een andere baan zit er gewoon niet in'', vertelt Melike in een van de weinige cafes in de Taksim-wijk waar ze wordt getolereerd.

Melike haat de hyprocrisie van de gemiddelde Turkse man. 's Avonds staat die in de rij om het met travestieten en transseksuelen te doen, maar overdag veracht hij Melike en haar vriendinnen. En dan de politie. Die zou toch eigenlijk iedereen moeten beschermen, maar in Istanbul is zij juist de grootste boosdoener als het gaat om geweld tegen de travestieten en transseksuelen. ,,De mooiste tijd van mijn leven heb ik doorgebracht op politiebureaus en in de bak'', zegt Melike somber.

Melike kan een hele reeks Turkse politiefunctionarissen opnoemen die niet deugen. Ze pikken transseksuelen op als zij bij de snelweg als prostituee werken, vertelt Melike. Al naar gelang hun pet staat, vragen zij geld of gratis seks. Maar misschien dat Hortum Süleyman, inmiddels een hoge beambte in de Istanbulse wijk Fatih, wel de ergste is. In het midden van de jaren negentig werkte hij in de wijk Beyoglu waar Melike ook woonde. Zo'n hekel had hij aan travestieten en transseksuelen dat hij supermarkten afging en de eigenaars inpeperde dat zij nooit iets aan ,,dat tuig'' moesten verkopen.

Steeds opnieuw begon Melike een proces tegen haar vijanden bij de politie, maar zij verloor elke keer. ,,In Turkije staat de politie boven de wet'', zegt ze. ,,De rechter wil zijn handen er niet aan branden en zegt: zoek het zelf maar uit.''

Of is er toch iets aan het veranderen? Door geheime opnamen van het televisiestation CNN Turk kon ineens heel Turkije zien hoe Hortum Süleyman iemand op zijn politiebureau in elkaar ramde. Melike en haar vriendinnen putten moed uit de opnamen van CNN Türk en zijn inmiddels een proces tegen de politiefunctionaris begonnen. Op 26 januari was de eerste sessie, maar ook toen bleek hoe moeilijk het is voor transseksuelen om hun recht te halen in Turkije. Hortum Süleyman had politie in burger naar het gerechtsgebouw laten komen die begonnen te vechten om Melike en haar vriendinnen uit de rechtszaal te houden. Gelukkig was een vriendin van Melike vroeg naar het gebouw gegaan, zodat in ieder geval een iemand in de zaal aanwezig was om over de gruwelijke mishandelingen van tien jaar terug te vertellen.

Maar zal het helpen? ,,Hortum Süleyman is eerder met een paar anderen aangeklaagd voor een schietpartij waarbij een dode viel'', zegt Melike. ,,De rechter heeft daar net uitspraak over gedaan. Hortum Süleyman is vrijgesproken, alleen een andere agent is uit de politie gezet. Verder is er niets gebeurd.'' Eigenlijk denkt Melike dat ze pas een kans heeft als er druk van buitenaf komt. ,,Alleen als 'Europa' zich ermee gaat bemoeien, kan ik winnen'', zegt Melike.

Nog twee jaar duurt de rechtszaak waarschijnlijk en zo lang houdt Melike het nog net vol. Maar elke dag vechten maakt haar glimlach nog weer melancholieker. Al jarenlang heeft Melike geen gewone relatie meer gehad omdat dat in Turkije niet kan. Op een keer was zij thuis aan het vrijen met een vriend, voor de lol, niet voor het geld. Maar de politie nam de man mee naar het bureau en zette hem zo onder druk dat hij uiteindelijk verklaarde dat het bij het contact met Melike om prostitutie ging, hetgeen in Turkije verboden is. Liefde vindt Melike eigenlijk vooral bij haar huisdieren, vijf honden en vijf katten. ,,Zij hebben een gezicht", vertelt ze, ,,en dat is altijd goed. Turken hebben twee gezichten, een goed en een slecht.'' Haar melancholieke glimlach laat er geen twijfel over bestaan welk Turks gezicht Melike heeft gezien.