Rebellenleider in Papoea neemt gijzeling over

De gijzeling van twee Belgische televisiemakers door leden van de Organisatie voor een Vrij Papoea (OPM), in het verre oosten van Indonesië, heeft gisteren een wending genomen die een spoedige afwikkeling bemoeilijkt. De actie blijkt te zijn overgenomen door de hoogste commandant van de OPM in het Centrale Bergland van Papoea (voorheen Irian Jaya), de mysterieuze Kelly Kwalik. De voorwaarden voor vrijlating van de beide Belgen zijn navenant. Hoofdeis is volgens een door Kwalik ondertekende brief het beleggen van een internationale conferentie over de status van Papoea. Bovendien moeten buitenlandse ondernemingen als het Amerikaanse Freeport-McMoran, dat in Papoea koper en goud wint, hun biezen pakken.

Johan van den Eynde (47) en Philippe Simon (49), freelance tv-makers, stuitten begin juni in de buurt van Ilaga, in het ontoegankelijke bergland aan de noordgrens van het Lorentz Natuurreservaat, op een groepje Bergpapoea's. Het waren deels leden van de in december van regeringswege ontbonden Satgas Papua, de ordedienst van de bovengrondse Papoearaad (DP) en deels strijders van de ondergrondse OPM, die onder bevel staan van een plaatselijke commandant, Titus Murip.

De OPM-ers namen vorige week via de kortegolfradio contact op met de rooms-katholieke bisschop van Jayapura, de provinciehoofdstad. Zij meldden dat ze de twee Belgen vasthielden en een onderhoud wilden met vertegenwoordigers van de katholieke kerk en het evangelische kerkgenootschap Kingmi. De beide kerken wezen elk een bemiddelaar aan, maar die werden via de radio verzocht met hun reis naar Ilaga te wachten totdat ze een brief hadden ontvangen van de ontvoerders. De man aan de radio zei dat Titus Murip op dat moment elders verkeerde, `voor overleg'.

Gisteren arriveerden via kerkelijke kanalen twee brieven in Jayapaura, die duidelijk maakten met wie Titus overleg had gevoerd. De ene is van Kelly Kwalik, bevelhebber van het `Papoea Bevrijdingsleger', en is gericht aan president Abdurrahman Wahid; de andere, die mede is ondertekend door Kwalik, van de twee gijzelaars. De Belgen schrijven in goede gezondheid te verkeren en enige bewegingsvrijheid te genieten. Zij zouden kennis hebben gemaakt met Kelly Kwalik, maar zeker is dat niet.

Kwalik dankt zijn faam als immer ongrijpbare guerrillaleider mede aan zijn onzichtbaarheid. Hij kwam in 1996 even in beeld toen hij de ontvoering van een gezelschap natuurvorsers – onder wie twee Nederlanders – in het Lorentzpark overnam van een lokale strijdgroep en – ook toen – de eisen opschroefde. De oorspronkelijke ontvoerders wensten vooral publiciteit, maar Kwalik verlangde een 'vrij West-Papoea'. Die gijzeling duurde vier maanden en werd beëindigd door het leger, waarbij acht ontvoerders en twee Indonesische gijzelaars het leven lieten.

De kerkelijke bemiddelaars hebben de brief voor president Wahid – momenteel op staatsbezoek in Australië – overhandigd aan de gouverneur van Papoea, Jaap Salossa, die hem vandaag doorstuurde naar Jakarta. Zij voerden ook overleg met de provinciale politiechef van Papoea. Die is voorlopig niet van plan om in te grijpen en heeft het groene licht gegeven voor een kerkelijke bemiddelingspoging.