Mannenleed

Echte mannen huilen niet, of het moet werkelijk om ondragelijke pijn gaan. Zo dacht ik er althans vroeger over. Ik had ook nog nooit een man in het echt zien huilen en ik twijfelde er zelfs aan of ze überhaupt traanklieren bezaten.

Mijn eerste confrontatie met een snikkende man was toen ik bij mijn echtgenoot wegging. Hij huilde toen tranen met tuiten en ik nam het mezelf kwalijk, ik vond mezelf bijna een monster dat ik hem zoveel leed had aangedaan.

Het ging hier om een Nederlander en ik kan stellen dat Nederlandse mannen over het algemeen meer van zichzelf durven te laten zien dan Arabische mannen.

Maar later, door het uitoefenen van mijn beroep als tolk, heb ik ook talloze Arabische mannen zien huilen. De eerste keer dat ik het zag, was ik zo ontdaan dat ik zelf ook tranen in mijn ogen voelde opwellen. Met veel moeite wist ik me toen in te houden om te voorkomen dat ik ook in snikken zou uitbarsten, wat ongetwijfeld zijn gevoel voor gêne in die situatie zou hebben verzacht.

Ik tolkte toen voor een vrouwelijke advocaat en besefte hoe moeilijk het voor die cliënt moest zijn tegenover twee vrouwen die zelf kalm en met droge ogen naar hem zaten te luisteren. De rollen waren omgedraaid en dat was voor hem waarschijnlijk een vreemde ervaring. Ongetwijfeld een van een hele reeks die hem duidelijk maakten dat zijn status als man hier achteruit is gegaan, terwijl hij uit een cultuur kwam waar men gewend is overmatig veel rekening te houden met mannen.

Zelf moest ik er ook aan wennen, aan die tranen van mannen en aan de houding die ik er tegenover moest aannemen. Thuis vroeg ik me telkens af waarom het me zoveel deed. Waarom lijkt het alsof hun ervaringen en vernederingen – want daar gaat het vaak om – een veel grotere misdaad was dan de misdaden die gepleegd worden tegen vrouwen? Is het leed van mannen belangrijker dan dat van vrouwen?

Natuurlijk niet. Het is alleen zo dat sommige vrouwen, vaak eenvoudige, ongeletterde vrouwen, niet zo spaarzaam zijn met hun tranen en daardoor is er een soort van devaluatie van vrouwentranen ontstaan.

Na enkele jaren tolken imponeren de mannentranen mij minder. In die gewenning schuilt natuurlijk ook een zeker gevaar. Dat gevaar bestaat er uit dat dat ik op den duur ongevoelig raak voor alle tranen. Maar dat geloof ik eigenlijk niet. Ik leer wel haarfijn de verschillende soorten tranen te onderscheiden: tranen van gemis, van pijn, van gekrenkte trots, van vernedering, van pijnlijke herinneringen, van schuldgevoelens, van spijt, van schaamte, manipulatieve tranen... enz.

Zelf heb ik mijn zoons nooit verteld dat ze niet mochten huilen. Toch hoorde ik mijn kind laatst zeggen, na een inenting: ,,Het deed wel pijn, maar toch hield ik me in, want echte mannen huilen niet.''

Ik antwoordde hem dat alle mannen echt zijn, of ze nu huilen of niet. Als mensen pijn hebben hoeven ze dat niet te verbergen. ,,Maar ik ben trots op je'', zei ik, ,,ook wanneer je zou huilen.''