`Voor die twee zal er geen schuilplaats zijn'

Aangevuurd door de Britse tabloids is de jacht geopend op de twee moordenaars van James Bulger, die hun straf erop hebben zitten.

Opgelet Britten! Zijn uw nieuwe buren een gezin met een wereldvreemde, zwaarlijvige achttienjarige jongen die een spoortje van een Liverpools accent heeft? Dan kunt u meedoen aan de nieuwste bloodsport: de jacht op de twee tieners die in 1993 de tweejarige Jamie Bulger vermoordden.

Dat is de nauwelijks verhulde boodschap die tabloid-kranten hun lezers geven na het besluit van de regering, vrijdag, om Jon Venables en Robert Thompson na acht jaar in een jeugdinrichting vrij te laten om met een nieuwe identiteit een nieuw bestaan op te bouwen.

De twee waren tien jaar toen ze de peuter meelokten uit een winkelcentrum bij Liverpool en op een spoorwegterrein martelden en vermoordden. In een emotioneel en omstreden proces werden ze tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld. De rechter bepaalde in januari dat ze hun minimumstraf hebben uitgezeten en voldoende zijn gerehabiliteerd om een stap in de maatschappij te zetten.

Maar de nabestaanden van Jamie, zelfbenoemde wrekers, en de pers die hun megafoon is, denken daar anders over. ,,Voor die twee zal er geen schuilplaats zijn, want er is geen recht gedaan'', zei de broer van Bulgers vader Ralph, die ook James heet. Volgens hem heeft hij talloze aanbiedingen gehad om Venables en Thompson op te sporen en te vermoorden. ,,Er is iemand out there die het recht in eigen hand gaat nemen.''

Het openbaar ministerie erkent de mogelijkheid van een lynchpartij. Minister Blunkett (Binnenlandse Zaken), onder wie de zaak ressorteert, deed een oproep om geen ,,emotionele adrenaline te leveren aan mensen die ziek genoeg zijn'' om eigen rechter te spelen. ,,Dit is niet de Mid-West in de negentiende eeuw'', aldus Blunkett. Maar Venables' moeder Susan (44), die zal delen in de nieuwe identiteit van haar zoon, zei zeker te weten dat Jon ,,binnen dagen'' wordt herkend en ,,binnen een maand'' wordt vermoord.

Kranten, tv-stations en websites in Engeland en Wales hebben een verbod gekregen om ooit nog welke informatie dan ook te publiceren die kan leiden tot identificatie van de twee, op straffe van zware boetes en gevangenis voor de hoofdredactie. De populaire pers legt zich daar morrend bij neer maar stookt de gemoederen intussen op. Is die muilkorf nodig om de moordenaars te beschermen tegen ,,barbaarse'' nabestaanden, vroeg The News of the World, zondags zusterblad van The Sun, zich af. ,,Of is het omdat het zwakke, politiek correcte establishment ze heeft vrijgelaten vóór hun schuld aan de maatschappij is terugbetaald? Misschien zou er minder reden voor weerzin zijn als de twee niet zeven jaar en acht maanden sinds hun veroordeling in de watten waren gelegd en als hun belachelijk korte straf niet zo schaamteloos zou spotten met James' korte leven'', aldus het blad.

De tabloids zeggen informatie over de twee mogelijk wel vrij te geven als ,,het publiek belang dat vraagt'', bijvoorbeeld als ze een baan zouden krijgen waarin ze met kinderen omgaan, of als ze een vriendin krijgen of willen trouwen. Of de persbreidel werkt, is hoe dan ook de vraag. Kranten in Schotland en het minder nabije buitenland hoeven zich er niets van aan te trekken. Bladen in Spanje, Italië en Japan hebben tienduizenden ponden over voor foto's van de twee.

Op het internet circuleerde al een foto van Thompson die in een Rocky Horror Show T-shirt in een werkplaats van zijn jeugdinrichting aan het beitelen was. En van Venables is een foto bekend die is genomen door een tv-camera tijdens een van de uitjes om na jaren isolement stapsgewijs te wennen aan de maatschappij.

De twee, die sinds 1993 geen contact hebben gehad en elkaar van de rechter nooit meer mogen opzoeken, hebben onder begeleiding `leren winkelen', een voetbalwedstrijd bezocht en het theater. Aangenomen wordt ook dat ze zijn teruggebracht naar de plaats van het misdrijf en mogelijk zelfs naar Jamie Bulgers graf, om schuld en boete te laten doordringen en te kunnen verwerken. Thompson, tijdens het proces bekend als ,,degene die nooit huilde'' en die geldt als de slimste van de twee – hij voltooide in de gevangenis een middelbare schoolopleiding – zou zich nu ,,extreem'' schuldig voelen voor Bulgers dood.

De twee, volgens anonieme bronnen bij de reclassering ,,doodsbang'' voor hun nieuwe vrijheid, zullen naar verwachting worden overgebracht naar `doorgangshuizen' waar ze tot drie jaar lang worden geobserveerd door reclasseringswerkers, psychiaters en politie bij hun pogingen een vreselijk verleden te combineren met volhouden `iemand anders' te zijn – een taak die velen voor onmogelijk houden. Hun moeders, ook met een nieuw paspoort en levensverhaal, zullen daar bij hen wonen. Hun vaders niet. De twee komen uit gewelddadige en alcoholische gezinnen die al voor 1993 uiteen waren gevallen.

Met hun `vrijlating' neemt justitie een gok. Het alternatief zou zijn hen in een volwassen strafinrichting te plaatsen. Daar zou alle geboekte winst spoedig verloren gaan, zeggen psychiaters. Als een groep burgers hen vindt en probeert te lynchen, kan het volgens de Britse justitie alsnog nodig zijn ze daar `in veiligheid' te brengen.