Op Its Festival speelt Homerus slechts een bijrol

Een moderne acteur wil meer zijn dan een instrument. Een moderne acteur wil zelf schrijven, zelf regisseren, zelf zijn oeuvre bouwen. Een moderne acteur streeft naar de status van maker. Wie zo'n eigen stempel op het theater wenst te drukken is gebaat bij een opleiding waarin zijn of haar persoonlijkheid alle ruimte krijgt. In Nederland propageerde de toneelschool van Arnhem altijd die individuele ontplooiing, terwijl Maastricht op ouderwetse ambachtelijkheid hamerde. Maar nu zijn de rollen omgekeerd.

Die indruk krijg je tenminste op het Internationaal Theaterschool Festival (ITs), dat deze weken in Amsterdam wordt gehouden. Maastricht komt dit jaar met een zelf in elkaar geknutselde productie, en Arnhem komt met een strak geregisseerd repertoirestuk.

De Maastrichtse Odyssee opent met een beginselverklaring: `Dit is ONS verhaal!' Het twaalfkoppige toneelklasje degradeert Homerus tot een bijfiguur en verheft zichzelf tot een collectief vol bijzondere mensen. Creatieve mensen, eigenwijs en niet betutteld door auteur of regisseur. Op twee enorme schermen brengen de videokunstenaars Racké & Muskens deze unieke individuen mega-uitvergroot in beeld. De gezichten van Walter Bart, Floor van Berkestijn, Joke Debaere en de negen anderen stralen ster-allures uit: niet Odysseus is hier de mythische held maar de verzameling makers.

In hun voorstelling zit vast een heleboel zelfspot. Desondanks, of juist dóór die ik-gerichtheid, is Odyssee een zelfgenoegzame vertoning. Met jongens en meisjes die elk uitvoerig hun personage proberen te vatten en daarmee hun eigen rol. In de Odyssee en daarbuiten: hun zoektocht is er een naar roem, het gaat om `onsterfelijk worden'.

Ironisch genoeg komt geen van de Maastrichtenaren echt goed uit de verf. Een beetje lullen op video kan iedereen, maar op de toneelvloer overtuigen is wat anders. Dat lukt niet als je slonzig met een schrijver aan de haal gaat. Dat lukt alleen wanneer je een tekst, een goeie, met precisie en liefde behandelt; onder leiding van een kundige regisseur.

De Toneelschool Arnhem huurde Lidwien Roothaan in en haar versie van A woman of no importance sprankelt zo dat ook de spelers schitteren. Niet virtueel maar fysiek. Oscar Wildes komedie gaat over de ondeugden van de hogere klasse. Een select gezelschap is op de thee genodigd bij een Lady, waar het spits converseert. Met behulp van bon mots maakt men zich druk om het verval van de zeden en ondertussen versieren de heren de dames.

Een jongejuffrouw uit Amerika doorziet de dubbele moraal van de Britse aristocratie. Alleen vergeet ze haar eigen dubbelheid te doorzien. Bij Roothaan en de Arnhemse studenten is deze puriteinse net zo dubieus als de immorelen die zij veroordeelt. De outsider die zij verheerlijkten, een arme burgervrouw, blijkt minder preuts dan ze zich voordoet. Kortom, iedereen houdt de schone schijn op, iedereen speelt toneel. En dus hebben de Arnhemmers, het over zichzelf. Op een minder moderne manier dan hun collega's uit Maastricht maar geraffineerder en minstens even leuk. En dankzij de ambachtelijke discipline zijn ze individueel herkenbaar. Maar uitblinkers als Titus Boonstra, Manoushka Kraal, Nienke Römer en hun vier medespelers zullen wel ouderwets worden gevonden. De toekomst is aan de sloddervossen.

Internationaal Theaterschool Festival, NEStheaters en Theaterschool Amsterdam, t/m 30/6. Gezien: Odyssee en A woman of nu importance. Inl.: (020) 626 6866.