Mooier, kleiner, meer licht

'De beste zaklantaarn is de lamp die je bij je hebt als je hem nodig hebt'. Alleen wordt het kiezen moeilijk, omdat het aantal types en de bijbehorende gebruiksdoelen bijna oneindig is.

Mag het een dun creditcardachtig lampje zijn, dat altijd in een portefeuille kan worden opgeborgen? Moet de lantaarn een ferme hoeveelheid licht afgeven voor duistere campingpaadjes? Wil de eigenaar er in het donker alleen het juiste sleutelgat mee vinden? Of gaat het om speciale functies als bewakingdoeleinden en randvoorwaarden als vochtdicht, klein of licht.

'Top of the bill' in lantaarnland is Maglite. Hierover zijn deskundigen het eens. Schokbestendig in vele uitvoeringen, een duurzaam huis van vliegtuigaluminium, een gepatenteerde aan/uit-draaischakelaar en een lichtbundel die door een simpele draai van de kop breed uit straalt of juist in de duisternis priemt. De prijs van Maglites is navenant.

De grootste zijn de modellen waar zes C- of zelfs D-staafbatterijen achter elkaar in moeten. ,,Ze worden ook wel mep-lite genoemd, omdat ze goed bruikbaar zijn als verdedigingsknuppel.'' Aldus Ruud Peek van importeur Elfa uit Amsterdam. Elfa-directeur Pieter Schutte: ,,Als hamer zijn ze minder geschikt. We krijgen ze wel eens ter reparatie, met deuken en soms nog een dunne spijker er in.''

Op batterijgebied blijven alkalinebatterijen, gevolgd door knoopcellen het hoogst scoren. De zinkkoolstof batterijen verdwijnen. Hetzelfde geldt voor de Ni-Cd oplaadbare cellen. Door het `herinneringseffect' daalt de hoeveelheid beschikbare stroom. Ze worden steeds meer vervangen door Ni-metaalhydride cellen. Knijpkatzaklantaarns (Kijkshop: circa 15 gulden) die hun energie krijgen doordat de gebruiker er steeds in knijpt, zijn aardig maar geen serieus alternatief. Hetzelfde geldt voor zaklampen met zonnecel plus oplaadbare batterij.

Lichtbronnen voor zaklantaarns zijn er in drie smaken: de eenvoudige vacuümgloeilamp, krypton- plus xenonlampjes en de Led-lamp (Light Emitting Diode). De laatste in deze reeks is een bijzondere, omdat er in tegenstelling tot de andere geen gloeidraad in zit. Daarom zet het elektrische stroom niet deels om in nutteloze warmte, maar geeft in ruil voor de hoeveelheid afgenomen stroom alleen licht. Bovendien blijft de lamp koud en slijt bijna niet. Levensduren tot 100.000 gebruiksuren zijn normaal. Een voorbeeld is de Led Lenser (ca. 44 gulden) van de firma Zweibruder uit Duitsland. Hij is voorzien van een doorontwikkelde gallium-nitriet LED.

De Amerikaanse zaklantaarnfabrikant Streamlight heeft meteen op de Led-ontwikkeling ingehaakt met de minibeveiligingslamp `Batonlight'. Deze is voorzien van drie tegelijk werkende led's en het kan zowel het hele interieur van een auto verlichten als voor zelfverdediging een aanvaller verblinden.

Terug naar de Led Lenser. Dit matmetalen sleutelringlampje werkt honderd uur op een set van drie AG13-knoopcellen. De Led Lenser kan straffeloos in water worden gehouden en blijft dan nog vrolijk doorstralen. In uiterste duisternis verlicht hij tot een afstand van ongeveer tien meter.

Het slijten van de andere lampen komt door minimale verdamping – als de lamp brandt – van de wolfraam gloeidraad. De damp condenseert op de binnenkant van het glas die ten slotte zwart wordt. Krypton- en Xenonlampen worden om die reden gevuld met het edelgas krypton resp. xenon. Dit gaat het verdampen tegen. Bovendien verdubbelt de gasvulling de lichtopbrengst. ,,Maar tegelijk gaat wel het stroomverbruik omhoog'', vertelt Francesco Gribling van lampenspecialist Philips. Deze producent levert een uitgebreide serie zaklantaarns, geschikt voor het verlichten van wijnkelders tot tenten. ,,In tegenstelling tot mag-lite zitten wij in het middensegment, met een goede kwaliteit/prijsverhouding.''

Overigens is de Europese zaklampenmarkt met een jaarlijkse omzet van ruim 100 miljoen gulden wel uiterst lucratief. Het is niet voor niets dat Maglite daarom al jarenlang voorop loopt met zaklantaarns voor relaties, meestal voorzien van een duurzaam ingebrande lasergravering. Vaak worden ze in een giftbox samen (vanaf circa 50 gulden) met een multimogelijkheid Victorinox-zakmes uit Zwitserland geleverd. ,,Dat was een gat in de markt'', aldus Elfa-directeur Pieter Schutte, ,,De omzet neemt nog steeds toe en de productie kan het bijna niet bijbenen.''

Andere fabrikanten op die markt zijn er ook. Henk Hovius van importeur Homeij in Oisterwijk: ,,Creative Technologies uit Hongkong kent alleen een B-prijs. Hun titaankleurige lampen hebben ook een levenslange garantie, de lichtbundel is instelbaar en ze zijn schok- en waterbestendig.''

Door het succes van de Maglite-achtige lantaarns is er een markt ontstaan voor accessoireleveranciers die onder meer hoofdbanden leveren, waarin een lamp kan worden geklemd. Alleen zijn de klant-klare-oplossingen van Petzl veel praktischer. Zij leveren ongeveer tien verschillende hoofdlampen inclusief elastische bevestigingsbanden.