Gunstig oordeel over MKZ-aanpak Brinkhorst

De mond- en klauwzeercrisis is officieel voorbij. Tijd om de balans op te maken. Het voorlopige oordeel over minister Brinkhorst van Landbouw lijkt gunstig uit te pakken.

De mond- en klauwzeercrisis is officieel voorbij. Vannacht verliepen de laatste beperkende maatregelen, die golden voor het transport van dieren, vlees en mest in de buurt van Oene. Daarmee is de cirkel rond; de crisis eindigt waar de ziekte ruim drie maanden geleden voor het eerst in Nederland de kop opstak, in de dorpjes aan de IJssel waar het MKZ-virus – onzichtbaar onder de huid van een stel Ierse kalveren – vanuit Engeland was heengereisd.

Het einde was voorzien. Het Europese Permanent Veterinair Comité, de groep deskundigen in Brussel die de afgelopen maanden met haar adviezen een belangrijke rol speelde bij de diverse nationale maatregelen tegen MKZ, had de datum twee weken geleden aangekondigd. Het wachten was nog op de uitslagen van de laatste virologische testen bij dieren in de buurt van MKZ-gebieden. Die leverden geen verrassingen op. De laatste houders van de 2.900 geruimde bedrijven kunnen gaan denken aan `herbevolking'.

Voor de nationale MKZ-crisismanager, minister Brinkhorst van Landbouw, komt met het einde van `zijn' crisis ook de evaluatie van zijn bestrijding. Het oordeel lijkt gunstig. `Betrekkelijk succesvol' is een opvallend vaak gehoorde kwalificatie – in de Tweede Kamer, vanuit Brussel èn van landbouworganisatie LTO-Nederland.

Dat was in het begin wel anders. Vóór de crisis was er juist kritiek op de `te zachte' aanpak van Brinkhorst. De Tweede Kamer, de PvdA voorop, en LTO vreesden dat het verbod op het vervoer van dieren niet ver genoeg ging om het virus weg te houden. Tijdens de crisis vreesde Eurocommissaris Byrne (Gezondheid) dat Nederland niet snel en massaal genoeg ruimde. In de door MKZ getroffen gebieden klonk kritiek op de chaotische aanpak door de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV), de dienst die de crisis namens het ministerie te lijf ging met enkele tientallen, al snel overbelaste ambtenaren. In MKZ-gebieden werd smalend gesproken van de ,,Rijksdienst voor de Verspreiding van het Virus''.

De bittere toon is nu grotendeels verdwenen, al heerst vooral onder de boeren in de getroffen gebieden nog veel leed. Uit het positieve oordeel over Brinkhorst dat nu de overhand krijgt spreekt vooral opluchting dat het MKZ-virus uiteindelijk `slechts' 26 bedrijven daadwerkelijk heeft bereikt – al werden dan op een veel groter aantal bedrijven uiteindelijk 280.000 dieren afgemaakt, de meeste uit voorzorg.

In de Tweede Kamer is tijdens de crisis vooral gediscussieerd over deze preventieve ruimingen. Direct na de uitbraak had de Kamer besloten de minister ,,alle ruimte te geven'' voor crisisbestrijding. Kritiek zou in de opschrijfboekjes komen om te bewaren voor later, tot na de crisis.

De lieve vrede spleet onder druk van de tv-beelden van boeren die de laatste dagen van hun (nog) gezonde vee registreerden. CDA, GroenLinks, kleinchristelijk en SP kozen voor de ,,ethische'' lijn van vaccinatie, die de ruimingen zou kunnen voorkomen. De paarse partijen sloten zich aan bij Brinkhorst, die volhield dat er geen ontkomen was aan het verbod op vaccinatie zolang niet de hele Europese Unie daarmee zou instemmen – op straffe van een faillissement van de Nederlandse veehouderij.

Het sentiment klinkt nog nadrukkelijk door in de Kamer bij een terugblik op de crisis. ,,Het had anders gemoeten en gekund'', houdt CDA-woordvoerder Atsma vol. ,,De Kamer holde te veel van de ene emotie naar de andere'', vindt PvdA-woordvoerder Waalkens, die nu spijt heeft dat het debat in de Kamer niet meer over ,,hoofdlijnen'' ging. Van de aanvankelijke PvdA-kritiek op Brinkhorst is weinig over. Zijn optreden was uiteindelijk ,,erg goed en daadkrachtig'' vindt Waalkens, ,,niet te veel geleid door emoties.'' Voornaamste punten van kritiek uit de Kamer gelden de gebrekkige en chaotische communicatie, en het ontbreken van regelingen in het crisisdraaiboek voor bijvoorbeeld de afvoer van mest van ge-

isoleerde bedrijven.

D66-woordvoerder Ter Veer verwacht voor zijn partij niet veel winst door het krediet dat Brinkhorst persoonlijk kan hebben opgebouwd: ,,Het beeld dat blijft kleven is dat van een minister die je met iets naars associeert. MKZ.''

En dan is er nog de vraag wat er gebeurt als het virus opnieuw overwaait uit Engeland. Want daar houdt de ziekte, met elke dag enkele nieuwe uitbraken, nog gewoon aan.