De witwassers

EEN ELEMENT UIT het vonnis in de operatie `Clickfonds', de beursfraudezaak waarin de rechter vorige week het openbaar ministerie in het ongelijk heeft gesteld, illustreert de juridische problemen om financiële fraude aan te pakken. Het verzoek van het OM om rechtshulp aan Zwitserland was volgens de rechter `vergaand slordig en onachtzaam' verlopen. Op het laatste moment was in het verzoek aan de Zwitsers toegevoegd dat het om verdenking van witwassen van drugsgeld ging – en niet om belastingontduiking. De reden is dat Zwitserland slechts bereid is om informatie over geheime bankrekeningen uit te wisselen als het om criminaliteit gaat – en niet om belastingontduiking.

Vorige week heeft de Financial Action Task Force (FATF), een organisatie die zich bezighoudt met de bestrijding van financiële criminaliteit, zijn jaarverslag uitgebracht. De FATF is het belangrijkste forum van de ontwikkelde landen, ondergebracht bij de OESO in Parijs, om witwasactiviteiten te bestrijden. Een jaar geleden publiceerde de FATF voor het eerst een lijst van vijftien landen waar de wetgeving tegen witwassen niet deugt. Op deze zwarte lijst stonden landen die iedere medewerking weigeren om criminele financiële transacties op te sporen.

Deze werkwijze, waarbij landen publiekelijk geafficheerd worden als louche witwasparadijzen met als ultieme dreiging sancties tegen de banken in het betreffende land, blijkt te werken. De minimale vereiste is dat banken `hun klant kennen', hetgeen wil zeggen dat anonieme bankrekeningen niet zijn toegestaan. Vier landen – Liechtenstein, de Bahama's, de Kaaiman Eilanden en Panama – hebben geschrokken hun wetgeving aangepast en zijn dit jaar van de lijst afgevoerd. Maar zes nieuwe gevallen zijn er aan toegevoegd en sommige landen hebben een waarschuwing gekregen dat ze snel actie moeten ondernemen. Rusland met zijn ondoorzichtige bancaire sector en enorme kapitaalvlucht is het favoriete zwarte schaap van de FATF. Of anders wel Nauru, een eilandengroep in de Grote Oceaan die zich in hoog tempo ontwikkelt tot vluchthaven voor het grote internationale criminele geld.

DE FATF HOUDT zich bezig met de bestrijding van witwassen van crimineel geld. Daar valt belastingontduiking niet onder. Belastingparadijzen kunnen hun wetgeving handhaven, waarbij verzoeken om informatie over bankrekeningen in verband met vermoedens van belastingontduiking ongezien in de prullenmand verdwijnen. Maar het onderscheid tussen crimineel geld en belastingontwijking is op zijn best kunstmatig. In de Clickfondszaak is gebleken hoe frustrerend dat kan zijn voor het justitiële onderzoek.