Bewegen op draaischijf

In de dierentuin van Parijs woonde een giraffe die z'n nek verdraaid had. Het lichamelijk euvel kon snel verholpen worden, maar omdat de giraffe zo vreemd bewoog werd hij verstoten door z'n soortgenoten. De moraal van het verhaal is volgens de bewegingsonderzoeker Hubert Godard dat dier en mens elkaar niet zozeer met blikken als `groepslid' goedkeuren, als wel via de bewegingen die we maken.

Ruim twintig dansers en niet-dansers behoorden vrijdag op het Holland Festival tot de groep workshoppers die, samen met Godard, de ideeën van de Franse choreograaf en danser Boris Charmatz (28) in Facultés uitwerkten. Charmatz wordt gezien als representant van de postmoderne dans. Afgezien van het feit dat postmodernisme al weer passé is, staat het nog steeds voor `grenzeloosheid'. Charmatz zoekt zijn heil dan ook niet in de dans maar schurkt met liefde aan tegen de beeldende kunst, de filosofie en de performances uit de jaren zestig.

Bewogen in dansante zin wordt er tijdens de twee uur die Facultés duurt nauwelijks. In charmant belabberd Engels legt Charmatz uit wat zijn ideeën zijn, zichzelf verstrikkend in het ene na het andere filosofische inzicht van de antropologische, historische, sociologische en psychoanalytische mens, om uiteindelijk tot de simpele koeienwaarheid te komen dat je op verschillende manieren naar dans/theater/beeldende kunst kunt kijken. Vervolgens laat Godard ons door de ruimte lopen waarbij we ons fysiek moeten inleven en voorstellen dat wij het zijn die de vloer raken, of andersom, dat het de vloer is die ons raakt. Of je kijkt een ander diep in de ogen; dwingend om diegene tot lopen aan te sporen, of ontvangend om zelf aan het lopen gebracht te worden. Appeltje-eitje voor wie ooit aan theater, haptonomie of iets yoga-achtigs gedaan heeft, maar voor `nieuwelingen' ongetwijfeld een eye-opener. Godard is niet van het zweverige soort en met humor en passie laat hij het gemêleerde gezelschap zoeken en ontdekken wat er fysiek gebeurt.

Een paar dagen eerder stond Charmatz' voorstelling/tentoonstelling Statuts in alle uithoeken van theater Bellevue ook al in het teken van het kijken en, in een bijrol, het bewegen. Twee mensen – dansers kun je ze niet noemen – proberen op twee ronde en draaiende schijven hun evenwicht te bewaren in sculpturale houdingen, alsof je weer op de draaischijf in de speeltuin van vroeger staat. Ernaast staat een zelfdenkende gehaktmolen die uiteraard live gehakt maalt. Een acteur leest staande op een bed Charmatz' filosofisch manifest voor, en door op een paar weegschalen in de gangen te gaan staan klinkt er gezucht op uit kleine luidsprekertjes. Het zijn installaties zoals ze al decennia beter bestaan. De enige die visueel en theatraal echt interessant is, is Digging up (Digital light/Absorption) van de groep Superamas. Vijf horizontale rijen kerstlichtjes tegen de achterwand van een pikdonkere ruimte spelen met de perceptie doordat er simpelweg een zwarte schim voorlangs loopt, een enkel lampje uitdooft, of de rijen onafhankelijk van elkaar aan de wandel slaan. Weldadig mooi en effectvol.

Bij dit alles zou je bijna vergeten dat de veel met andere kunstenaars en wetenschappers samenwerkende Charmatz choreograaf is. Wie met een dansbril naar zijn werk kijkt, zal zich op z'n minst bedrogen voelen. Wie zonder dansbagage naar Statuts kijkt, zal denken: ik heb dit al eens eerder meegemaakt, ik vind het leuk van deze jongeman maar waar blijven de nieuwe ideeën?

Voorstelling: Statuts (tentoonstelling) en Facultés (workshop) van choreograaf Boris Charmatz. Gezien op 19/6 Bellevue Amsterdam en 22/6 Gasthuistheater Amsterdam. Inl.: (020) 5307110 of www.holndfstvl.com