Technologiesector leert de varkenscyclus kennen

KPN moet gered worden door Belgen, UPC door cowboys uit Denver. De nieuwe economie van internet en mobiele telefoons kent een vergelijkbare varkenscyclus als de vertrouwde economie van staal en papier.

Opeens is het geld op, willen de klanten korting, als zij tenminste niet wegblijven, stapelen de voorraden zich op, keldert de beurskoers, worden de financiers nerveus en belt een journalist wanneer uitstel van betaling wordt aangevraagd.

Van held tot help.

In de netwerkeconomie van technologie- en telefoonbedrijven en hun verweven toeleveranciers en dienstverleners volgen rampspoedberichten elkaar al vier maanden in hoog tempo op. Ook winstwaarschuwingen worden just in time afgeleverd. Soms elk kwartaal.

Records sneuvelen. De Canadese producent van netwerkapparatuur Nortel meldde vorige week een verlies van 18 miljard dollar. In een kwartaal.

De nieuwe economie van internet en mobiele telefoons blijkt onderhevig aan een vergelijkbare varkenscyclus als de vertrouwde economie van staalbedrijven, papierfabrieken en een nieuwe generatie van overmoedige bankiers. Stijgt de prijs van varkensvlees? Elke boer zet meer varkens op stal, hun gezamenlijke extra aanbod ruïneert de prijs, boeren sputteren tegen maar moeten toch saneren, de productie daalt weer.

In de interneteconomie stegen de prijzen ook. De prijzen van aandelen. Dat was het startschot voor een bonanza van financieringen, honderden miljarden, om nieuwe netwerken aan te leggen waar al dat data- en internetverkeer doorheen geperst moest worden. Nieuwe apparatuur om dat allemaal te verbinden. Nog meer mobiele telefoons met nog meer toepassingen. Nog meer telefoonbedrijven, voor wie prijs het cruciale concurrentiewapen was. Nog meer chips, de grondstof van de netwerkeconomie. Nog meer geavanceerde machines om die chips te snijden.

Te veel, te snel. Opdrachtgevers bleven op hun handen zitten. Producenten als Lucent, Nortel en Alcatel zagen hun torenhoge omzetgroeiverwachtingen verdampen. De voorraden liepen op. Zij reageerden met fusiepogingen, opsplitsing en massa-ontslagen.

In de Verenigde Staten liggen genoeg glasvezelkabels om de aardbol 1566 maal te omcirkelen, meldde de Wall Street Journal afgelopen week. De benutting van deze capaciteit? Een schamele 2,6 procent.

De prognose van de afzetgroei van mobiele telefoons is eerst getemperd, maar nu rekent marktleider Nokia op stagnatie. Telefoonmaatschappijen van de Verenigde Staten tot Australië gaan bankroet of staan op omvallen.

Chipfabrieken draaien op halve bezetting, en blijken dan vergelijkbare verliezen te kunnen maken als hoogovens die op halve kracht werken. Pech voor Philips, die dit jaar afstevent op een nettoverlies. Philips doet in chips, mobiele telefoons, componenten voor de technologie-industrie en heeft nog een aandelenpakket in ASM Lithography, Nederlandse producent van vernuftige machines waarmee chips worden gemaakt.

De schokgolven van de imploderende netwerkeconomie blazen steeds meer zand in de radertjes. Kopieergigant Océ kwam afgelopen week met een winstwaarschuwing: niet alleen de terugval van de Amerikaanse groei speelt parten, maar ook de Europese vertraging heeft verrast. Industrieel concern Stork ziet de winst eveneens achterblijven en geeft de schuld mede aan de haperende chipsindustrie, waarvoor Stork-dochters werken.

Slecht nieuws uit Silicon Valley is slecht nieuws voor Buhrmann, 's werelds grootste verkoper van kantoorartikelen, die door overnames ook Amerikaans marktleider is. En slecht nieuws van de veelverdieners in de high tech bleek afgelopen week ook tegenvallers bij Gucci, verkoper van luxe artikelen, op te leveren.

Elk nieuw winstalarm voedt weer nervositeit. Niet alleen op de afzetmarkt en de arbeidsmarkt, maar ook op de aandelenmarkt. De Amsterdamse beurs is het toneel van een dramatische koersval van aandelen als KPN, kabel- en internetbedrijf UPC en glasvezelnetwerkexploitanten Versatel en KPNQwest. Minder dan vijftien maanden geleden dreven kuddes beleggers deze koersen naar nieuwe pieken. Nu is het de vraag of dezelfde kuddes stoppen voordat zij de koersen het ravijn injagen. Andere tijden, zelfde irrationaliteit.