Oubollig Gazelle gaat hip doen

Fietsfabriek Gazelle werd afgelopen maandag gered van de ondergang. Hoe denkt de directie en concurrent Batavus te groeien als het fietsen alleen in Nederland populair is?

Vlak voor de koffiepauze riep directeur Klaas Dantuma van fietsfabriek Gazelle zijn personeel bij elkaar. In de productiehal in Dieren wist afgelopen maandag iedereen: nu gaat het gebeuren. Al maanden struinden steeds andere groepjes bankiers in krijtstreeppakken door het monumentale gebouw. Hadden zij een oplossing?

Nadat Dantuma het woord vroeg, werd het stil. Zijn stem trilde toen hij zei: ,,We hebben goed nieuws. We zijn van Derby Cycle verlost!'' Een groot applaus barstte los.

Gazelle zat dertig jaar bij het Amerikaanse Derby Cycle. Mismanagement bij dit conglomeraat van fietsfabrikanten, onder andere het Britse Raleigh, bracht het bedrijf aan de rand van de afgrond. Hun aandelen waren al weinig meer waard en de obligatiehouders konden deze maand ook fluiten naar de uitbetaling van de jaarlijkse rente.

Gazelle was het enige onderdeel van Derby Cycle dat winst maakte en besloot zich met hulp van participatiemaatschappij Gilde Investment los te weken. Zelfstandig gaat het een onzekere toekomst tegemoet, want de fietsverkoop in Nederland, België en de Duitse grensstreek stagneert en in de rest van de wereld is Gazelle afwezig. ,,De markt groeit nauwelijks'', zegt Dantuma.

De fietsverkoop in Nederland blijft al jaren rond de 1,3 miljoen stuks per jaar steken. Ondanks dat beleefden fabrikanten mooie tijden, doordat ze de prijzen konden verhogen.

Fietsen werden comfortabeler (met vering), veiliger (lampen die automatisch aanknippen als het donker wordt) en luxer (lager gewicht, meer versnellingen), zodat de gemiddelde aanschafprijs in vijf jaar kon stijgen van 759 naar 974 gulden.

De gouden tijden zijn voorbij. Nu beurskoersen dalen, aarzelt de consument iets langer voordat hij 1999 gulden neertelt voor een Furore, een middenklassefiets uit de collectie van Gazelle. Het concern heeft weliswaar een paar innovaties in petto, zoals elektronische versnellingen, maar concentreert zich liever op het aanboren van nieuwe doelgroepen.

De tienerjeugd bijvoorbeeld koopt massaal peperdure scooters. Daarom wordt geprobeerd hen over te halen om een blitse Gazellefiets aan te schaffen. Probleem: Gazelle heeft die niet. ,,Onze fietsen worden voornamelijk gekocht door 40-plussers'', zegt Dantuma. Daarom zette de directeur zijn tekenaars aan het werk, die zich na veel zwoegen dit voorjaar met een veelbelovend prototype aan Dantumas bureau meldden. Met succes: niet toevallig gaat de puberfiets Scooter Bike heten. Volgend jaar maart wordt hij geïntroduceerd op de FietsRAI.

Rob van Diermen van het Tweewielerscentrum in Amsterdam is blij dat Gazelle pogingen doet hippere fietsen te maken. ,,Het merk heeft een imago van oerhollandse degelijkheid. Daar vallen mensen voor. Ze hebben zelf altijd op een Gazelle gefietst, hun grootvader had er al heen, dus komen ze hier ook om er een voor hun kind te kopen. We zijn allemaal gewoontedieren. Maar juist in dat degelijke imago schuilt het oubollige van Gazelle.''

Wat de omzet ook een handje helpt, is de landelijke televisiecampagne van de stichting Fiets, die wordt betaald door de rijwielbranche. De STER-spot Vrijdag Fietsdag vraagt de kijker vaker op de fiets te springen. Secretaris Stef Stock van stichting Fiets is optimistisch: ,,Ik denk dat het woon-werkverkeer op de fiets nog zeker toeneemt.''

De andere grote fietsproducent in Nederland, het beursgenoteerde Accell, zoekt zijn heil vooral in het buitenland. Voor de makers van onder meer Batavus, Sparta en Koga Miyata is dat eenvoudiger, omdat Accell fabrieken heeft in Duitsland, Frankrijk en België. Directeur René Jan Takens merkt op dat het aantal fietsen per inwoner daar veel lager is. In Nederland bezit de helft van de bevolking een fiets, wereldwijd is dat twee procent.

,,In grote Europese steden zie je dat er meer aandacht komt voor de fietser'', zegt Takens. ,,Kijk maar naar de aanleg van fietsstroken in Parijs, Bonn en Milaan.''

Duitsland, zowel voor Accell als Gazelle de belangrijkste buitenlandse markt, lijkt eindelijk warm te lopen voor fietsers. De regeringscoalitie van SPD en Grünen investeert tientallen miljoenen guldens in de aanleg van fietsstroken, fietspaden en stallingen die de Duitsers moeten verleiden om met hun rijwiel naar het werk of winkelcentrum te gaan. Dat kan makkelijk, want de helft van het aantal autoritten bestaat, net als in Nederland, uit tripjes van hooguit acht kilometer.

Accell heeft in Duitsland een voorsprong met het merk Hercules, terwijl Gazelle nog een distributienetwerk moet opbouwen. Daarbij komen de reclamekosten voor de introductie van Gazelle. Dat geld is er niet. Daarom droomt Dantuma van een beursgang over een paar jaar: ,,Het hangt natuurlijk van het sentiment op dat moment af, maar het meest voor de hand ligt een beursnotering.'' De 57-jarige directeur: ,,Het zou mooi zijn als dat nog gebeurt voordat ik met de VUT ga.''