Obligatie zegt wat aandeel verzwijgt

Bestuurders mogen dan speculaties over faillissementen naar het rijk der fabelen verwijzen, de markt schenkt klare wijn.

Het voorstel luidt als volgt: u investeert nu 395 euro. Vervolgens krijgt u jaarlijks, nog acht zomers lang, een vergoeding van 119 euro. En de laatste jaarlijkse uitkering in 2009 wordt aangevuld met een bonus van 1000 euro. Aardige propositie, niet?

Het voorstel wordt nu dagelijks op de markt gedaan door obligatiehouders van Versatel die hun verhandelbare lening te koop aanbieden. Een jaarlijkse vergoeding van bijna 12 procent en dan ook nog zo'n grote aflossing van het kabelbedrijf in het vooruitzicht, kan de belegger hier slapend rijk worden? Wel rijk, maar de nachtrust zal er snel onder lijden. Grote vraag is of Versatel ooit aan zijn betalingsverplichtingen zal voldoen. De markt toont hier sterke twijfels over.

Er bestaat geen betere maatstaf voor de overlevingskans van een onderneming dan de koers van haar bedrijfsobligatie. De markt schat het faillissementsrisico bij glasvezelbedrijf Versatel steeds hoger in, getuige de onwaarschijnlijke rendementen van 35 procent en meer op de verhandelbare leningen van het kabelbedrijf.

Versatel is niet de enige. Branchegenoot UPC gaat met zijn obligaties eveneens met de verbeeldingskracht aan de loop. Bestuursvoorzitter Mark Schneider mag dan deze week zijn personeel moed inpraten dat er fundamenteel niets aan de hand is met het bedrijf, de markt hecht weinig waarde aan zijn woorden. Met een rendement van rond de 35 procent zit de deur naar de markt potdicht. Nieuwe leningen plaatsen is onmogelijk, beleggers lusten ze niet meer.

Voor KPNQWest, de glasvezeldochter van KPN, staat de deur op op zijn best nog op een kiertje. De opening sluit echter snel: In juni is het geëist rendement op de leningen van KPNQWest gestegen van 12 naar ruwweg 17 procent. Automatiseerder Getronics kent een vergelijkbaar tarief.

UPC, Versatel, Getronics en KPNQWest, al deze bedrijven behoren met hun leningen inmiddels tot de categorie Zware Junks van het Damrak. Het zijn geen zwakke broeders van de lokale markt, maar hoogvliegers van weleer die opgenomen zijn in de AEX-index van 25 grootste concerns met een notering in Amsterdam.

Het geplaagde KPN schurkt met zijn obligaties tegen de junk-status aan. De risicograad is nog te overzien, maar de winstperspectieven van het concern zijn de laatste drie weken rigoureus afgewaardeerd. Binnen drie weken is een slordige 7 miljard euro aan beurswaarde in rook opgegaan (zeven keer KLM). In de waardering van aandelen is de winstpotentie te lezen, niet het faillissementsrisico. De vrije val van KPN duidt op een somber toekomstbeeld met tegenvallende resultaten.

De kelderende koersen van Versatel en UPC zetten alle signalen op rood. Een groot schuldenaar als UPC heeft inmiddels al zijn bezittingen verpand. En de toezeggingen aan zijn financiers worden steeds nauwer omschreven. In een 130 pagina's tellend contract met zijn laatste kredietverstrekker garandeert UPC dat er geen asbest aanwezig is of verwerkt zit in de in onderpand gegeven gebouwen die UPC gebruikt.

Als de markt gelijk krijgt en de verliezen bij UPC, KPNQwest, Getronics en Versatel groter uitvallen dan verwacht, zijn kapitaalinjecties nodig. De weg naar de kredietkranen – via aandelen of obligaties – zijn echter afgesneden. Handelaren wijzen erop dat beleggers overmatig uit alles vluchten wat te veel naar risico riekt. De bedrijven zijn overgeleverd aan de nukken van de markt. Tijdens de technologiehausse konden zij hun agressieve groei met gemak financieren. Nu knijpt een markt in paniek de bedrijven af. Vier AEX-fondsen hebben inmiddels een gevarendriehoek op de gevel.