Hollands Dagboek: Hubert Vankan

Hubert Vankan (32) onderhandelt namens de Vereniging van Machinisten en Conducteurs met de Nederlandse Spoorwegen. Over een nieuwe CAO, over het omstreden nieuwe dienstenrooster. Hij heeft een zoontje van vier en woont in Kerkrade.

Woensdag 13 juni

Gisteren was ik laat thuis in verband met een lezing die ik heb gehouden voor de Nederlandse Vereniging Personeelsbeleid te Hoenderloo. Tot overmaat van ramp hield mijn gebroken rib (opgelopen bij Pinkpop) mij ook nog eens uit de slaap. Er bleef mij niets anders over dan de hele nacht te liggen piekeren over de uitzending van 2 Vandaag – waar ik niets van wist – die naar mijn mening de vakbonden en de collectieven tegen elkaar wilde opzetten. Daarnaast realiseerde ik me dat ik de afgelopen maanden geleefd ben door alles en iedereen. Een hoop vragen kwamen bij me op: zijn 3.500 leden wel te behappen door één bestuurder? Wanneer besteden de media eens wat minder aandacht aan de Nederlandse Spoorwegen? Hoe lang moet het personeel nog op zijn tenen lopen? Geeft deze directie wel om haar personeel? Wil ik dit nog wel? Na deze slapeloze nacht ga ik op weg naar Utrecht voor een overleg tussen Directie NS Reizigers (NSR) en de vakbonden in verband met de komende CAO-onderhandelingen bij NSR en voor de ondertekening van het onderhandelingsresultaat.

In Grand Hotel Karel V brengt een medewerker mij naar het zaaltje waar het overleg plaatsvindt. Iedereen is er al: Andries van de Berg (FNV Bondgenoten), Wyb Kusters (CNV Bedrijvenbond), Herman Eggink (VHS), Pamela Boumeester (directeur P&O), en Gerard Groten (hoofd afdeling arbeidszaken). De sfeer is goed. Het onderhandelingsresultaat van 23 april wordt ondertekend. Een `historisch' moment. Ik zeg grappend tegen Andries dat hij een kruisje moet zetten. Hij kan er wel om lachen.

Vervolgens hebben we het over de CAO die in april jongstleden is verlopen. Vanwege de enorme onrust zijn we er niet aan toegekomen om de onderhandelingen op te starten. Nu staan we voor de vakantieperiode en willen we het traject zeer zorgvuldig doorlopen. Onze voorstellenbrief vraagt veel meer dan alleen maar een structurele loonsverhoging. In september kunnen we pas de eerste gezamenlijke datum prikken. Ik geef aan dat ik derhalve een duidelijk gebaar van de directie verwacht. De andere bonden sluiten zich daarbij aan. De directie besluit om bij wijze van voorschot de maandlonen met terugwerkende kracht met 3 procent te verhogen. We stellen daarbij wel uitdrukkelijk dat hiermee geen afspraken zijn gemaakt over de definitieve loonsverhoging.

Na het overleg ga ik met Andries lunchen. We praten na over de afgelopen maanden. Het was een heksenketel. We maken ons zorgen om het personeel dat gigantisch op de tenen loopt. Tot onze grote schrik worden wij ook nog eens ingeseind dat er twee treinen op elkaar gebotst zijn. Verschrikkelijk! Wat hebben het personeel en de reiziger het zwaar.

Ik spreek nog enkele hoofdbestuursleden van de VVMC. Daar wordt mijn ongerustheid bevestigd. Het rijdend personeel wordt steeds meer slachtoffer van agressie van de kant van de reizigers. Die zijn op hun beurt de vertragingen en het uitvallen van treinen zat.

Moe en somber ga ik terug naar het zuiden.

Donderdag

Vandaag en morgen ben ik vrij. De mobiele telefoon gaat uit, een unicum. Ik breng de dag door met veel muziek en het schoonmaken van mijn huis. In de namiddag vertrek ik naar Utrecht omdat De Unie daar vanavond een personeelsfeest heeft. En wat voor een feest. Met mijn gebroken rib sta ik de hele avond op de dansvloer. Ik wist niet dat alcohol en de aanwezigheid van charmante dames zo pijnstillend konden werken. Na afloop van het feest besluiten collega Joop en ik een afzakkertje te nemen in de `Beurs' in Utrecht. Rond 4 uur brengt een taxi ons naar het hotel.

Vrijdag

Een tong van leer, een houten kop en de pijnstilling is uitgewerkt.

Zaterdag

's Ochtends krijg ik een mooie kaart van Milan, mijn zoontje van bijna vijf. Morgen is het vaderdag. Het wordt de eerste vaderdag dat ik mijn zoon niet zie (hij woont met zijn moeder 250 km verderop). Geen leuk vooruitzicht en voordat ik het weet, lopen de tranen over mijn wangen.

's Middags ga ik naar een van mijn beste vrienden in Rotterdam. Door mijn hectische leven heb ik hem een tijdje niet gezien. Tijdens een overheerlijk diner filosoferen we over het leven!

Op weg naar huis realiseer ik me dat ik ondanks mijn jonge leeftijd, 32 jaar, een hoop gezien en meegemaakt heb. In vogelvlucht: gymnasium Rolduc, HBO-V, gewerkt op een opnameafdeling in Wolfheze, gewerkt in twee TBS-klinieken over een periode van vijf jaar, studie sociologie, 3,5 jaar werkzaam als vakbondsbestuurder, getrouwd, gescheiden en een prachtzoon. Dit alles overdenkend kan ik de problematiek bij de NS behoorlijk relativeren en ben ik in staat om van mijn vrije dagen te genieten.

Zondag

Een dag om snel te vergeten.

Maandag

Vanmiddag heb ik een afspraak bij NS Internationaal BV (met ingang van 1 april jongstleden juridisch verzelfstandigd). Dat maakt voor mij de weg vrij om vanochtend mijn gezicht maar eens te laten zien op het regiokantoor van De Unie in Sittard. Na bijgekletst te hebben – in het Limburgs – met mijn secretaresse en collega's, stap ik met een goed gevoel in de auto en begeef ik me op weg naar Utrecht.

Aangekomen in Utrecht heb ik eerst een gesprek met de OR (VVMC-fractie). In dat gesprek wordt mij duidelijk dat de heer Timmer zijn Centurion-beleid bij Philips op de NS wil toepassen. Kernpunt: werken met projectgroepen – op holdingniveau – en daar de verantwoordelijkheid naar toe tillen. Naar mijn mening wil hij zo de OR van NS Reizigers macht ontnemen en versneld veranderingen doorvoeren. Het maakt mij kwaad. Het bedrijf NS heeft behoefte aan een pas op de plaats en dat bereik je door het onderhandelingsresultaat uit te voeren, niet door dat aan te grijpen om nog meer veranderingen, die ten koste van het personeel gaan, versneld door te willen voeren.

Mijn advies aan de OR: houd je bezig met het maken van een alternatief productiemodel dat recht doet aan de wensen van het personeel, reiziger en het bedrijf! Mijn advies aan de heer Timmer: houd toezicht op de directie van de NS en reken ze af op gevoerd beleid of nog te voeren beleid!

Om 15 uur begint de kennismakingsbijeenkomst bij NS Internationaal. Een verademing, een directeur die open kaart speelt, die zich kwetsbaar opstelt, oog heeft voor zijn personeel, weet wat er leeft, ik kan mijn oren en ogen niet geloven! Om 17 uur komt de wijn op tafel, de sfeer is open en eerlijk zonder bijbedoelingen.

Na deze bijeenkomst praat ik in een gezellige kroeg bij met enkele hoofdbestuursleden van de VVMC. Om 20 uur reis ik af naar het zuiden en om 23 uur zoek ik mijn bed op.

Dinsdag

Om 7 uur in de auto op weg naar een afspraak met het dagelijks bestuur van de OR NS Internationaal. Op Radio 1 beluister ik het voorstel van VVD, D66 en CDA om het ontslagverbod bij `onwillige' zieken op te heffen. Symptoombestrijding, richt je toch eens op de oorzaak. Mijn gedachten gaan uit naar het politieke veld in Nederland. Ik moet oppassen dat ik niet in slaap val bij die gedachten. Vader Kok heeft ervoor gezorgd dat de Nederlandse politiek op sterven na dood is, D66 fungeert als glijmiddel tussen PvdA en VVD, GroenLinks en SP lijken landelijk gezien terug in hun hok. Jezus wat ben ik somber gestemd. Even diep ademhalen – auw mijn gebroken rib – en mijn autoradio afstemmen op Arbeidsvitaminen.

Om 10.45 uur arriveer ik in Utrecht – het overleg begon om 10.00 uur. Na gedool door hoofdgebouw 1 en 2 stap ik binnen bij een geduldig wachtend bestuur. De vertegenwoordigers van het personeel bevestigen het gevoel dat ik gisteren had bij de beleidsbepalers van NS Internationaal. Ik verheug me op de komende CAO-onderhandelingen bij Internationaal.

Ik ga lunchen met de OR (VVMC-fractie). Zij hebben mijn advies nodig. Dat luidt: ga niet in zee met verschuiving van bevoegdheden, beroep je op de Wet op de Ondernemingsraden en ga aan de slag met het onderhandelingsresultaat. Laat je niet medeverantwoordelijk maken voor zaken waarvan je de gevolgen niet kunt overzien.

Vervolgens ga ik naar het hoofdkantoor om onder andere met mijn persvoorlichter te praten. Er is genoeg te doen rondom de NS. Er zijn de eerste ervaringen met het nieuwe dienstenrooster. Ik krijg dagelijks mailtjes van leden, die hele zwartboeken schrijven. En er is een onderzoek waaruit blijkt dat de veiligheid van treinen niet in orde is. Wij besluiten om niet te reageren, dat zal volgende week gebeuren.

De date van vanavond gaat niet door. Zwaar balen.

Woensdag 20 juni

Vandaag bestuurdersberaad van De Unie in Houten. Het onderwerp: looneisen en loonvorming. Er vindt een interessante paneldiscussie plaats met Ad Kolnaar (econoom en hoogleraar aan de KUB), Hans van der Steen (AWVN) en Eddy Haket (beleidsmedewerker Unie mhp). Met name Van der Steen blijft mij bij. Als hij met zijn winkelwagentje rondloopt dan ziet hij hoe goed het gesteld is met de koopkracht in Nederland. Waar zou hij wonen en waar winkelt hij? Ik denk niet in Rotterdam-Zuid en niet bij de Aldi.

Dit zijn wel de dagen dat je de collega's uit het hele land ontmoet. Ik merk dat ik mijn Unie-collega's veel te weinig zie. Ik mis ze, de NS slokt je helemaal op.

In de auto op weg naar huis realiseer ik me dat ik voor mijn doen een rustige week achter de rug heb. Voor het eerst sinds januari en dat noemt zich dan vakbondsbestuurder. Schoenmakers kindjes dragen de slechtste schoenen. Om 21.00 uur arriveer ik in Kerkrade en stap ik een leeg huis binnen. Een scheiding laat diepe wonden achter.