Druk even van ketel in debat ontslagverbod

Een fikse ruzie in de paarse coalitie over zieke werknemers en de WAO lijkt gesust. Na een week van `PvdA pesten'.

Premier Kok zei het met een grote lach: ,,Ik ben dagen van de kook geweest''. Maar hij moest toch ook wel erkennen dat er veel trammelant was geweest in de coalitie. En dat hij niet echt blij was met de actie van coalitiegenoten VVD en D66 om samen met het CDA met een voorstel te komen om het ontslagverbod voor zieke werknemers op te heffen. Want om met het kabinet in het najaar echt met een goed plan voor de WAO te komen ,,wordt al moeilijk genoeg''. En een week zoals de afgelopen week ,,maakt het er natuurlijk niet gemakkelijker op'', zei Kok gisteren na de ministerraad.

De kou is voor even uit de lucht. De PvdA had deze week een fikse aanvaring met coalitiepartners VVD en D66 over de aanpak van de WAO. En het ging alleen nog maar om de Wet verbetering poortwachter. Deze wet geeft werkgever en werknemers meer rechten en plichten om ziekteverzuim aan te pakken en te voorkomen. In het najaar wordt van de paarse coalitie een compromis verwacht over een veel verdergaande aanpak van de WAO. Dan moet het onlangs gepubliceerde rapport-Donner over de WAO leiden tot een einde aan `de nationale schande' - de snelle groei van het aantal arbeidsongeschikten richting het miljoen.

De ruzie van deze week had nauwelijks een inhoudelijke grond, maar werd vooral door politieke motieven ingegeven. VVD en D66 konden zich eens goed afzetten tegen coalitiegenoot PvdA. Op een ,,zeer gevoelig onderwerp'', zoals Kok gisteren zei. Want de historie leert dat de WAO voor de PvdA een uitermate geschikt onderwerp is om stemmen mee te verliezen.

VVD'er Geert Wilders vond een goed middel om de PvdA te pesten. Vorig jaar had hij al een pact gesloten met het CDA om de WAO aan te pakken. Nu vond hij ook D66 aan zijn zijde om het ontslagverbod dat geldt voor zieke werknemers te beëindigen. Want een zieke werknemer die niet meewerkt aan zijn terugkeer naar werk, verdient volgens deze partijen de strengste sanctie: ontslag.

De PvdA reageerde gebeten. Zieke werknemers ontslaan? Een zo zwakke groep zo aanpakken, dat kan toch niet. Maar wat was nou eigenlijk het verschil met wat het kabinet voorstelde? Het kabinet wilde voor werkgevers de mogelijkheden fors uitbreiden om het loon van onwillige zieke werknemers in te houden. ,,Dan heb je dus een lege baan. En volgt later alsnog ontslag bij de rechter'', verklaarde VVD-staatssecretaris Hoogervorst (Sociale Zaken) in het parlement. Hij zei daarom ,,warm noch koud'' te worden van het voorstel van de gelegenheidscoalitie.

Maar de ruzie liep zo hoog op dat kabinetsberaad nodig was. Vice-fractievoorzitter Duivesteijn (PvdA) had bij afwezigheid van fractievoorzitter Melkert hoog politiek overleg geëist. De bewindspersonen van VVD en D66 besloten gisteravond echter niet voor de druk van de PvdA te zwichten en het dus in het kabinet hard te spelen.

Dat was niet nodig. PvdA-Minister Vermeend (Sociale Zaken) stelde een minimale aanpassing voor, al probeerde Kok de aanpassing gisteren als ,,een belangrijke waarborg voor zieke werknemers'' te presenteren. Bij een ontslagaanvraag aan de directeur van het regionale arbeidsbureau moet die verplicht een second opinion gaan vragen bij de uitvoeringsinstelling (bijvoorbeeld het Gak). In het voorstel van VVD, D66 en CDA was dit niet in alle gevallen verplicht, maar konden werknemer en werkgever hier ten allen tijd om vragen. Of de PvdA het amendement volgende week gaat steunen is nog niet helemaal duidelijk, maar de druk is van de ketel.

Vooral VVD'er Wilders kan tevreden zijn: zijn gesmede coalitie heeft het ontslagverbod er door gekregen. Bij de aanpassing die het kabinet heeft bedacht, haalt hij zijn schouders op. Het liefst had hij natuurlijk niets veranderd. Maar het ging eigenlijk helemaal niet meer om de inhoud. Hij zei gisteren: ,,Als het niet meer om de inhoud gaat, dan moet je ook niets meer aan de inhoud veranderen.''

De wilde actie van Wilders - door FNV-voorzitter De Waal al eens `die wildebras van de VVD' genoemd - en de scherpe reactie van de PvdA geven aan dat een groot akkoord over de aanpak van de WAO nog ver weg is. Ook duidelijk is dat er op een groot onderwerp als de WAO een coalitie mogelijk is zonder de PvdA. Terwijl veel fractieleden van deze partij er toch wel een beetje vanuit gaan dat straks na de verkiezingen in 2002 een keuze gemaakt kan worden tussen VVD of CDA.

Ook voor de vakbeweging en de werkgeversorganisaties is het er na deze week niet gemakkelijker op geworden. Van hen wordt een unaniem advies verwacht over het rapport-Donner. Zij verweten de Tweede Kamer selectief te winkelen uit het rapport-Donner en dreigden uit het overleg in de Sociaal-Economische Raad te stappen. Dat zullen ze waarschijnlijk niet waarmaken. De FNV heeft dreigement al ingetrokken, het CNV en Unie MHP houden nog een slag om de arm. De FNV verklaart wel een ,,nare bijsmaak'' aan de kwestie overgehouden. Nog voordat de SER-onderhandelingen goed en wel begonnen zijn, zagen de vakbonden deze week een deel van hun wisselgeld (het opheffen van het ontslagverbod) wegvloeien. Met dank aan de Tweede Kamer.