Avontuur

Onverschrokken, altijd in voor een avontuurtje, zo gaat Loek van Wely door het leven. Er waren schakers die niet meededen aan het Europees kampioenschap in Ohrid omdat ze bang waren in de Macedonische burgeroorlog verzeild te raken. Zij die wel kwamen bleven over het algemeen veilig in hun hotel en de hoofdredacteur van Schach Raj Tischbierek, die zowel deelnemer als verslaggever was, deed op het internet een oproep aan zijn lezers om eens langs te komen, omdat het er zo saai werd na een paar dagen.

Van Wely had een andere oplossing. Hij reed, lees ik in Vrij Nederland, met zijn auto naar de grens met Albanië om eens te kijken hoe het daar toeging en om te snuiven of er nog iets van de ruige sfeer hing die hij kende uit het boek De herberg met het hoefijzer van A. Den Doolaard, dat hij in zijn schooltijd had gelezen.

Vlak voor het toernooi in Ohrid had hij een simultaan gespeeld in Westkapelle, waar hij ter plekke kwam met een parachutesprong van een hoogte van vier kilometer, met veertig seconden vrije val.

Vorige week kon ik niet meer de uitslagen geven van de beslissende vluggertjes in Ohrid. Jeroen Piket wist zich net niet voor het wereldkampioenschap te plaatsen. Hij schakelde Almasi en Andrej Sokolov uit, maar werd tenslotte verslagen door de Hongaar Gyimesi. De Israëliër Emil Sutovsky werd Europees kampioen door Ruslan Ponomariov te verslaan, tot vreugde van velen, want Ponomariov had zich niet populair gemaakt met de actie die ik vorige week beschreef: eerst remise afspreken met zijn tegenstander en dan kort voor het begin van de ronde vertellen dat hij toch liever een echte partij speelde.

Remise afspreken wordt in de schaakwereld niet als een grote zonde beschouwd, maar erg nobel is het natuurlijk ook niet. Om het goed te maken wordt er soms afgesproken een bijzonder fraaie remise te spelen.

Op de internetsite chesscafe.com laat de Zwitserse schaakmeester en schaakhistoricus Richard Forster zo'n fraaie remisepartij zien, gespeeld door twee jeugdschakers, Le Borgne en Tripoteau, in Morbihan in 1999.

,,Eerst dacht ik dat het misschien een afgesproken partij was, maar ach, hij is te spectaculair om doorgestoken kaart te zijn'', schreef Forster, wel wetend dat ook afgesproken partijen heel spectaculair kunnen zijn, en aan het eind van zijn artikel bekent hij dat er inderdaad iets mis was met het kunstwerk dat de twee jeugdspelers hadden gewrocht. De Nederlander Peter Kalisvaart had hem er op gewezen dat het van de eerste tot de laatste zet identiek was aan een partij van Emil Joseph Diemer, bij leven de koning van het krankzinnige avontuur. Een partij die al was opgenomen in het boek De Rochade van Robert Timmer uit 1994.

Niet zo fraai van de jongelui. Remise afspreken en er ook nog beroemd door willen worden, en niet de moeite nemen om zelf iets moois in elkaar te zetten. Een goede smaak hadden ze wel, oordeel zelf.

Wit Diemer-zwart Trommsdorf, Bagneux 1975

1. d2-d4 Pg8-f6 2. Pb1-c3 g7-g6 3. e2-e4 d7-d6 4. Lf1-e2 c7-c6 5. g2-g4 b7-b5 6. g4-g5 Pf6-d7 7. h2-h4 b5-b4 8. Pc3-b1 d6-d5 9. e4-e5 e7-e6 10. h4-h5 c6-c5 11. h5xg6 f7xg6 12. Le2-d3 Lf8-g7 13. Th1xh7 Th8xh7 14. Ld3xg6+ Ke8-e7 15. Lg6xh7 c5xd4 16. f2-f4 Dd8-h8 17. Dd1-h5 Lc8-a6 18. Pg1-f3 Pb8-c6 19. Pf3-h4 Pd7-f8 20. g5-g6 Ke7-d7 21. Pb1-d2 Kd7-c7 22. Pd2-f3 Pf8-d7 23. Lc1-d2 Dh8-f8 24. Pf3-g5 Ta8-e8 25. Dh5-g4 Pd7xe5 26. Dg4-h3 Pe5-c4 27. Pg5xe6+ Kc7-d7 28. f4-f5 Pc4xd2 Dit alles was al boeiend genoeg, maar nu begint het pas goed. 29. 0-0-0 Een onverwachte rochade, de reden dat de partij in het boek van Timmer terecht kwam. Wit neemt het stuk niet omdat zijn koning na 29. Kxd2 Lh6+ lelijk in het midden vast zou zitten. 29...Df8-f6 30. Pe6xg7 Te8-e3 31. Pg7-h5 Df6-g5 32. Dh3-g4 Mooi. Hij redt zijn dame door haar in te zetten. Zwart kan niet nemen wegens Pf6+. 32...b4-b3 Ook niet mis. Als wit de dame neemt wint zwart met 33...bxa2 33. a2xb3 Pd2xb3+ En nu zou wit na 34. cxb3 Tc3+ mat gaan. 34. Kc1-b1

34...Te3-d3 Een zet die niet alleen schitterend is, maar ook geheel correct. Je begint je af te vragen of deze Trommsdorf een onbekend genie was, of dat er misschien ook in 1975 al iets mis was met deze partij. Dat laatste lijkt me overigens onwaarschijnlijk. Ze waren door de Muzen aangeraakt.

35. Dg4-g1 Timmer schreef in 1994 dat wit had moeten nemen, omdat na 35. cxd3 Lxd3+ zowel 36. Txd3 als 36. Ka2 goed voor wit zou zijn. Het is geen verdienste om hem te corrigeren; het ligt aan de computers die nu vlot aangeven dat wit in beide gevallen mat zou gaan.

35...Pb3-d2+ 36. Kb1-a1 Dg5-d8 Nog overtuigender was 36...Pb4, maar dit had ook moeten winnen.

37. Ph5-f6+ Kd7-c8 38. Td1xd2 Dd8-a5+ 39. Ka1-b1 Pc6-b4 40. Td2xd3 Da5-a2+

41. Kb1-c1 Pb4xd3+ Hij had met 41...Da1+ de dame moeten winnen.

42. Kc1-d2 Da2-a5+ 43. Kd2-e2 Hier had wit weer op winst kunnen gaan spelen met 43. c3

42...Pd3-e5+ Nu is het eeuwig schaak. Remise.

In Malmö voelt Jan Timman zich goed thuis. Hij heeft er al vaak aan het jaarlijkse Sigeman & Co toernooi meegedaan en af en toe speelt hij samen met zijn kompaan Ivan Sokolov voor de plaatselijke schaakclub in de Zweedse competitie. Deze week won hij het Sigemantoernooi samen met Boris Gulko.

Wit Timman-zwart Berg, Malmö

1.e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4-e5 c7-c5 4. c2-c3 Pb8-c6 5. Pg1-f3 Lc8-d7 6. Lf1-e2 f7-f6 7. 0-0 c5xd4 8. c3xd4 f6xe5 9. d4xe5 Lf8-c5 10. Pb1-c3 a7-a6 11. Le2-d3 Pg8-e7 12. Pc3-e2 Ta8-c8 13. Pe2-f4 Dd8-b6 14. a2-a3 a6-a5 15. Ta1-b1 g7-g6 16. b2-b4 a5xb4 17. a3xb4 Pc6xb4 18. Lc1-d2 0-0 19. Pf3-g5

19...Db6-c6 Dit verliest snel, maar zijn stelling stond al op instorten. 20. Tb1xb4 Lc5xb4 21. Ld2xb4 Tf8xf4 22. Lb4xe7 Dc6-c3 23. g2-g3 Ld7-a4 24.Dd1-e2 La4-c2 25. Ld3xc2 Tf4-d4 en zwart gaf op.