`Schoonheid schuilt in variatie'

Op het Holland Festival improviseert vanavond de IJslandse formatie Motorlab Reykjavik. ,,Wij plaatsen muzikanten in een nieuwe speeltuin. Hoe zou het zijn om dertien organisten tegelijk te laten spelen?''

IJsland, het land tussen Europa en Amerika, verblijdt ons bij tijd en wijle met geheel eigen popklanken. Zoals de muziek van Björk en het onlangs internationaal doorgebroken Sigur Rós. De bezoekers van het Holland Festival kunnen vanavond kennis maken met het nieuwste IJslandse fenomeen: Motorlab Reykjavik.

Motorlab Reykjavik is de benaming van een serie evenementen waarbij een uiteenlopende groep muzikanten en kunstenaars ad hoc samenwerkingsverbanden aangaat. Of zoals Kristín Björk Kristjánsdóttir het uitdrukt: ,,We zetten muzikanten die nooit eerder hebben samengewerkt bij elkaar in een nieuwe speeltuin, en kijken of dat interessante muziek oplevert. Die improviserende werkwijze is misschien heel gangbaar in de jazz, maar in het elektronische muziekcircuit is het totaal nieuw.''

Kristjánsdóttir vormt samen met Johan Johannson en gitarist Hilmar Jensson Kitchen Motors, `de accu die Motorlab draaiend houdt'. Het collectief is tegelijkertijd platenlabel, organisator van kunstmanifestaties, denktank, concertpromotor en een onuitputtelijk ideeënreservoir. Dat klinkt complex, maar de werkwijze is simpel, verzekert Kristjánsdóttir. ,,We gaan met z'n drieën aan tafel zitten, drinken een paar White Russians en brainstormen er op los. Hoe zou het zijn als we dertien organisten tegelijk laten spelen? Of als we een kunstenaar vragen instrumenten te bouwen van sloopafval? Alles is mogelijk in onze `kitchen'.''

De uitvoerende muzikanten die meedoen aan Motorlab Reykjavik zijn vaak afkomstig uit het beperkte alternatieve circuit van Reykjavik, en spelen in nationaal populaire bands als Múm, Big Band Brutal of Apparat Organ Quartet. ,,Maar wij zijn geen VIP-club'', verzekert Kristjánsdóttir. ,,We zijn altijd op zoek naar nieuwe oren om mee en voor te spelen. De mensen die naar onze avonden komen worden vaak automatisch lid van de Motorlab-familie.''

Motorlab Reykjavik heeft een voorliefde voor grote geluiden. In Telefonia werden voicemail-boodschappen omgesmeed tot een lawaaierig soundscape, en opgevoerd tot een langdurig kakofonisch crescendo. In de eerste versie vam de Helvitis Symphonies, een gitaarsymfonie, werd een geluidsmuur opgetrokken met dertien gitaren. Symfonieën met grote aantallen percussie-instrumenten en casio-orgels volgden. Op het Holland Festival gaat deel vier, de Helvitis Bass Symphony, in première.

,,Het mooie aan de symfonieën is de potentiële tegenstelling tussen minimaal en maximaal'', vindt de Kitchen Motors-voorvrouw. ,,Het maximale zit in het volume, het minimale in de muziek van afzonderlijke muzikanten, die een half uur lang twee noten spelen. De schoonheid schuilt in de variatie van het geluid. Alle bassen zijn anders gestemd, sommige worden bespeeld met een strijkstok, andere met drumstokken of metalen hamers. Bovendien is slechts één van de muzikanten volleerd bassist. De rest heeft vaak nog nooit een bas vastgehouden, maar dat maakt het eindresultaat juist boeiend. Muzikanten ontdekken op het podium de mogelijkheden van hun nieuwe speelgoed. Dat moet ook voor het publiek een stuk interessanter zijn dan een groep hypergetalenteerde bassisten die allemaal een perfecte solo afdraaien.''

Behalve dat Motorlabs onconventionele werkwijze spontaan en luidruchtig is, is ze vooral ook collectief. Auteurschap bestaat niet in deze groep; iedereen is een radertje in de geluidsmachine. ,,We halen de ego's uit de muziek'', vat Kristjánsdóttir samen. ,,Er zijn al genoeg bands die met hun koppen op platenhoezen staan. Wat is daar nou het idee achter?''

Motorlab Reykjavik treedt op 22/6 om 20.00u op in Paradiso, Amsterdam