OM onderzocht in zaak-Irakees

Minister Korthals (Justitie) laat een onderzoek instellen naar de aanhouding van een Iraakse asielzoeker wegens de moord op Marianne Vaatstra in 1999, nu er aanwijzingen zijn dat zijn arrestatie vooral onder druk van de publieke opinie geschiedde. Korthals wil vooral opheldering omtrent de afweging die het openbaar ministerie destijds maakte.

Aanleiding voor het onderzoek zijn uitlatingen van de Leeuwarder officier van justitie R. de Graaf in een documentaire over de zaak Vaatstra, die de Omrop Fryslân zondag uitzendt. Daarin verklaart hij dat de 26-jarige Irakees Ali Hussein H. in oktober 1999 is aangehouden louter onder druk van de publieke opinie, hoewel toen al vaststond dat hij niet de moordenaar kon zijn. ,,We stonden onder druk van de publieke opinie. Daar ben ik heel eerlijk in'', zegt De Graaf in de documentaire.

,,Als dit waar is, is het een ernstige zaak'', laat Korthals via een woordvoerder weten. Het college van procureurs-generaal, het hoogste orgaan van het openbaar ministerie, heeft Korthals toegezegd hem maandag in te lichten omtrent de feitelijke gang van zaken rond het onderzoek naar de moord op de 16-jarige Vaatstra uit Zwaagwesteinde.

In een persverklaring van gisteravond stelt het OM in Leeuwarden overigens dat de Irakees, die het asielzoekerscentrum in Kollum kort na de moord verliet, wel degelijk verdachte was ten tijde van zijn aanhouding in Istanbul in oktober 1999. Gedurende het onderzoek werd hij ,,van een zware verdachte een minder zware''. ,,Dat betekende niet dat de man geen verdachte meer was, maar dat de mogelijkheid groter werd dat hij wellicht niet de dader zou zijn.'' [Vervolg VAATSTRA: pagina 3]

VAATSTRA

Peter R. de Vries is verontwaardigd

[Vervolg van pagina 1] Pas na verhoor zou duidelijk worden of de man inderdaad elders had verbleven, aldus het OM. Volgens het OM heeft De Graaf in de uitzending willen aantonen dat in verband met de grote belangstelling van de media ,,de aanhouding is doorgezet, daar waar in andere gevallen een aanhouding wellicht niet of later had plaatsgevonden''. Volgens justitie in Leeuwarden was het zowel voor politie en justitie als de familie Vaatstra ,,van groot belang om op zo kort mogelijke termijn de man op te sporen en aan te houden''.

De Tweede Kamer neemt de zaak hoog op. De Kamerleden Dittrich (D66) en Halsema (GroenLinks) hebben Korthals al om opheldering verzocht. ,,Als dit waar is, dan is het uit den boze'', stelt Dittrich. ,,Een officier van justitie moet zijn eigen afweging maken als magistraat en zijn oordeel niet afhankelijk maken van de publieke opinie. Wie met het strafrecht speelt, speelt met vuur.'' Naar verwachting zal Korthals de Kamer volgende week informeren over de wijze waarop het openbaar ministerie de zaak heeft afgewikkeld.

Misdaadjournalist Peter R. de Vries, die in een kort geding tegen de Nederlandse staat een grootschalig DNA-onderzoek eiste in de zaak-Vaatstra, stelt dat persofficier Brouwer van het openbaar ministerie in Leeuwarden gisteren in NRC Handelsblad ten onrechte de indruk wekte dat hij deels verantwoordelijk was voor de mediadruk omdat hij op tv foto's van de Irakees liet zien. ,,Het OM in Leeuwarden dicht mij een invloed toe die ik niet heb'', aldus De Vries. ,,De feiten zijn anders. Wij besteedden pas aandacht aan de verdachte toen het OM wereldwijd om zijn opsporing en aanhouding had verzocht. De bewering dat de Irakees mede onder druk van mijn programma is aangehouden slaat dus nergens op.''

Klaas Dijkstra van Vluchtelingenwerk Kollumerland vindt de aanhouding ,,zeer bedenkelijk''. ,,Als ze voor honderd procent zeker wisten dat hij het niet gedaan had, mag je nooit aan de publieke opinie toegeven. Dan moet je gewoon uitleggen dat hij niet de dader kan zijn.'' Ook Vluchtelingenwerk Nederland is verbijsterd over de arrestatie. ,,Het kan en mag niet zo zijn dat de druk van de publieke opinie bepalend is voor het handelen van het OM'', laat de organisatie in een reactie weten.

D. Stavenga, voorzitter van de Friese Raad van Kerken, noemt het ,,principieel onjuist'' dat justitie louter onder druk van de publieke opinie de 26-jarige Irakese asielzoeker uit Kollum heeft aangehouden. Stavenga geeft als vrijwilliger Nederlandse les in asielzoekerscentrum `De Poelpleats' in Kollum. ,,Het is te betreuren dat die aanhouding kennelijk nodig was om de verhitte gemoederen in Kollum tot bedaren te brengen.''