Laksheid op alle fronten

Hoe kon een cafébrand een ramp worden? De commissie-Alders wees in haar rapport de verantwoordelijken aan.

College B en W

Als het om handhaving van de regels gaat, ,,hanteert het college van Burgemeester en Wethouders een pragmatische werkwijze'', schrijft de commissie-Alders. ,,Het komt de eigenaar (van 't Hemeltje) tegemoet.'' Zodra de ambtenaren constateerden dat Veerman zich weinig aan de voorschriften gelegen liet liggen, ,,had het college bestuursdwang kunnen toepassen'' en 't Hemeltje kunnen sluiten. Maar dat gebeurde niet: ,,B en W is niet handhavend opgetreden.''

Ook in de voorbereiding op dergelijke rampen is het gemeentebestuur tekortgeschoten. ,,Rampbestrijding leefde nauwelijks binnen de gemeentelijke organisatie van Edam-Volendam.'' Dat betekent dat ,,in een daadwerkelijke rampsituatie vertrouwd zal moeten worden op het initiatief en de inzet van individuen''. De brandweer is structureel onderbezet. En bij de politie zijn ,,cruciale functionarissen niet opgeleid en geoefend''.

Lokale partijen

,,Een plaats met een eigen karakter en cultuur'', zo typeert de commissie-Alders Volendam. Hier is ,,een gemeentelijk apparaat noodzakelijk, voorzover je daar iets aan hebt, en vooral niet verder dan dat''. Wetten en regels, ,,zijn voor de Volendammer vooral interessant als ze wat opleveren''. Zaken als preventie, vergunningverlening en handhaving ,,komen dan bijna vanzelf in de knel''. En ,,de nauwheid van de onderlinge relaties, de hechtheid van de gemeenschap, maken het er ook niet gemakkelijk op iemand formeel aan te pakken''.

De gemeenteraad wordt gedomineerd door lokale partijen, en met name door Volendam '80. Het optreden van deze partijen – ,,populistisch, conservatief, isolationstisch, polariserend'' – heeft onder meer geleid tot ,,een extreme mate van zuinigheid met betrekking tot het gemeentelijk apparaat''. Dat is ,,verwaarloosd en onderbezet'', omdat de ,,pragmatische en materialistisch ingestelde ondernemende'' Volendammers ,,de gemeente vooral als een lastpak zien''.

De eigenaar

,,Men mag van een professionele horecaondernemer verwachten dat hij zich bij de gemeente of zijn brancheorganisatie op de hoogte stelt van de brandveiligheidsvoorschriften'', staat in het rapport. Eigenaar Jan Veerman van café 't Hemeltje heeft zich misschien wel op de hoogte gesteld van de voorschriften, maar zich er in elk geval niet aan gehouden. Hij hield zich niet aan de gebruiksvergunning, niet aan de bouwvergunning en niet aan de voorschriften voor brandveiligheid. Hij ,,heeft bewust de situatie laten voorbestaan dat de vluchtwegen tekortschoten''. Hij had ook ,,behoren te weten dat hij te veel bezoekers in zijn pand toeliet''. En hij ,,kwam pas na lang aandringen van de gemeente in beweging'' als het ging om aanpassing van zijn café.