Koizumi moet voorzichtig zijn

In Japan klinkt applaus voor de plannen van premier Koizumi. Maar hij moet oppassen voor ineenstorting van de kwakkelende economie.

De afgelopen tien jaar heeft de Japanse regering herhaaldelijk hervorming van de economie aangekondigd, maar de meeste plannen stierven een stille dood. De jaren negentig staan daarom bekend als het `verloren decennium'. Nu komt premier Junichiro Koizumi met een plan, maar wat is zijn kans op slagen?

Boven alles zal de regering van Koizumi voorzichtig moeten zijn dat de economie niet geheel instort. Sommige analisten waarschuwen dat bij forse ingrepen in de financiële sector en al te hard terugdringen van de gigantische staatsschuld de economie met enkele procenten kan krimpen. Heizo Takenaka (als minister van Economisch en Begrotingsbeleid inhoudelijk verantwoordelijk voor Koizumi's plannen) zei gisteren dat ,,een enkel kwartaal krimp kan voorkomen, maar we geen voortdurende krimp kunnen tolereren''.

In het zakenleven is er geen verzet tegen Koizumi's plannen. Yotaro Kobayashi, bestuursvoorzitter van Fuji Xerox en van de exclusieve, invloedrijke club van zakenlieden Keizai Doyukai, zegt dat ,,we in een stadium zijn gekomen waarin mensen zich realiseren dat sommige individuele gevallen genegeerd moeten worden om een toekomst voor Japan te kunnen scheppen''. Ofwel: laat de zwakke broeders onder de bedrijven maar failliet gaan. Het enige waar hij op aandringt is een vangnet voor mensen die buiten de boot vallen, bijvoorbeeld uitbreiding van de beperkte ww-uitkeringen.

Kobayashi zegt dit niet alleen uit sympathie voor de zwakken in de samenleving. ,,Als de economie echt instort en mensen bang worden, zullen Koizumi's partijleden hem ten val brengen''. Dan zullen de hervormingen stagneren. Niet de oppositie, maar Koizumi's eigen partijgenoten zijn namelijk zijn grootste bedreiging. De oppositie zegt juist over veel van Koizumi's plannen: dat heeft hij van ons gepikt. Voor leden van Koizumi's Liberaal Democratische Partij (LDP) zijn sommige hervormingsvoorstellen daarentegen een regelrechte bedreiging van gevestigde financiële belangen. Daarom beleden veel van Koizumi's voorgangers hervormingen alleen met de mond.

Het belangrijkste verschil tussen Koizumi en deze voorgangers is dat Koizumi zijn premierschap niet heeft te danken aan de partijbonzen om hem heen in het parlement. Hij is partijvoorzitter, en dus premier, geworden dankzij een revolutie in de LDP van lokaal kader dat bang was voor grote verkiezingsnederlagen. In de top van de partij is Koizumi niemand dank verschuldigd.

Het mandaat van lokaal kader en de onvoorstelbare populariteit onder het grote publiek zijn Koizumi's belangrijkste wapens in de strijd tegen zijn partijgenoten meent parlementaire veteraan Motoo Shiina, vroeger lid van de LDP. Kiezers komen dagelijks naar het hoofdkwartier van de partij om posters van Koizumi te kopen. Bijna twee miljoen Japanners hebben zich aangemeld voor een wekelijks per e-mail verzonden brief waarmee Koizumi vorige week begon.

,,Kijkend naar mislukkingen in het verleden heb ik grote twijfels'', zegt Shiina over Koizumi's kansen op succes. ,,Koizumi zal enkele veldslagen winnen. Maar als hij zich niet realiseert dat het winnen van de oorlog belangrijk is, zal de oude LDP aan de macht blijven en Japan stagneren.''