Dynamische show van eigenwijze jutterskinderen

Een Russisch acteur verzwikt zijn enkel en moet zijn voorstelling afbreken. De kinderen van Terschelling voeren een stuk op over de jaarlijkse komst van stadse badgasten: ,,Pleur naar de wal of ik geef je een knal!''

Plotseling is de betovering kapot. In de circustent van het Russische gezelschap Derevo houden fysiek gestaalde acteurs de toeschouwers in de ban van een onheilspellend toneelstuk, dat Suicide heet. Een als ram uitgedost acteur hangt naakt aan touwen, een bel klingelend tussen zijn benen. Er klinkt satanisch gelach, begeleid door duister klinkende muziek. Een paar tellen later wordt de voorstelling afgebroken: de acteur bezeerde zijn enkel te ernstig om verder te kunnen spelen.

Het publiek reageert ongelovig en verlaat schoorvoetend de tent. Derevo, dat sinds 1989 het Oerol Festival bezoekt, heeft een intense uitstraling. De volmaakt getrainde acteurs tonen in surrealistische scènes de schaduwzijde van het bestaan, waar nachtmerries heersen. De afgelasting van de voorstelling is een zeldzaamheid op dit festival, waar alleen extreme weersomstandigheden zoiets kunnen bereiken.

Een van de fraaiste locaties op Terschelling is een amifitheater van duin en zand bij Halfweg. Eilander kinderen voeren hier met ontwapenende, prille stoerheid en soms charmant-verlegen acteerkunst Bandoerol 2001 op, een stuk over de jeugd van Terschelling die de jaarlijkse aankomst van stadse badgasten met argusogen gadeslaat. ,,Pleur naar de wal of ik geef je een knal'', roept een van de jonge acteurs uit, net als de anderen uitgedost als een judoka. De meisjes van de vaste wal lopen ondertussen sexy te lonken in glanzende strandkledij.

De bondige voorstelling begint dynamisch: vanaf het hoge duin rollen binnenbanden van auto's en tractoren als dreigende projectielen omlaag, de kinderen bijna verpletterend. Ondertussen bouwen ze van die banden hun eigen befaamde Brandaris en een vlot en roemen ze de Terschellinger mentaliteit: saamhorigheid. Eigenwijze jutterskinderen lijken het, die niets willen weten van die verre, vreemde wereld buiten het eiland. Alleen de wijze Sil de Strandjutter, aan wie verderop langs de Noordzeekust een voorstelling is gewijd, vermag de opstandige eilanders tot rede te brengen.

In oostwaartse richting, bij Baaiduinen, staat een caravan van vast zo'n bewoner van het vasteland. Actrice Dette Glashouwer, bekend van Suver Nuver, brengt er haar solo Peep from a distance. Van afstand gluren de toeschouwers dwars door de zijkant van die woonwagen heen naar een optreden dat begint met de nachtmerrie van een onstelpbaar tussen haar benen bloedende vrouw en eindigt in een sprankelende zuiverheid van zeepbellen. Glashouwer brengt haar tafereel over verkrachting en menstruatie met een ijzig onderkoeld gezicht, alsof het haar niet aangaat. Haar caravan is een plek voor harde sex, met touwen en vastbinden en al. Er wordt als in country-songs naar liefde gehunkerd, maar als de langverwachte minnaar zich met motorgeronk aankondigt en plots weer verdwijnt, wordt hij met geweerkogels onder vuur genomen. Glashouwer draagt het striptease-pakje van een nachtclubdanseres. Zo onschuldig als de kinderen acteren, zo gewiekst is zij in het bereik van elk effect. Ze wil niet shockeren, dat is te eenvoudig gedacht. Ze laat zien dat je met behulp van een pokerface de grenzen van betamelijkheid glorieus kunt overschrijden. Wat een verdriet in zo'n zielige caravan. En dan te weten dat die hier met duizenden op het eiland staan. De brutale kids van Bandoerol hebben misschien toch gelijk: van het vasteland komt alle kwaad. En het kan niet anders of alleen theater kan het kwaad bezweren.