Boete doen op begraafplaats

Het heeft volgens Jezus geen zin aan het altaar een offer te brengen, als iemand nog iets over jou te klagen heeft. Dan moet je eerst naar die persoon toe om je te verzoenen (Mat. 5:23,24). Omdat er nog zoveel groeperingen zijn die over christenen te klagen hebben, is in 1982 de stichting `Boete en Verzoening ten opzichte van Israël Ismaël en anderen' opgericht. Doel is het belijden van schuld aan al diegenen aan wie door de eeuwen heen onrecht is aangedaan door christenen. De stichting telt een kleine duizend leden.

Volgens bestuurslid P. Luyten proberen ze bij het belijden van schuld zo veel mogelijk uit de aandacht van de media te blijven ,,omdat je de vuile was nu eenmaal niet graag buiten hangt''. Dat lukt volgens het bestuurslid bij de meeste activiteiten van `Boete en Verzoening' goed. Alleen bij het restaureren van joodse begraafplaatsen, een van de activiteiten van de stichting, wil het maar niet lukken. Luyten: ,,Op een of andere manier is het onvermijdelijk dat we daarmee aandacht trekken.''

Het was een schok om op 29 april de joodse begraafplaats in Oosterhout met hakenkruisen beklad aan te treffen. In eerste instantie natuurlijk voor de Bredase Israëlitische Gemeenschap die daar bijeengekomen was om de doden te herdenken, maar ook voor de vrijwilligers van de stichting `Boete en Verzoening' die net het jaar daarvoor de begraafplaats met een grote groep vrijwilligers hadden gerestaureerd. Een kleine groep uit de omgeving was daarmee doorgegaan, en is nog bezig met de laatste werkzaamheden.

Inmiddels heeft de overheid de hakenkruisen verwijderd. Volgens de voorzitter van de joodse gemeenschap in Breda is er geen blijvende schade. Onlangs zijn ook de daders opgepakt. Vooral door veel te praten heeft de joodse gemeente de klap aardig verwerkt, aldus de voorzitter.

Hij is erg gelukkig met het werk van de christelijke stichting: ,,De begraafplaats ligt er erg goed bij, de graven zien er eigenlijk zelfs te mooi uit. Maar dat is een kwestie van tijd.'' De joodse gemeenschap in Breda had zelf met de stichting `Boete en Verzoening' contact opgenomen. Volgens Luyten werkt de stichting meestal op verzoek van een gemeenschap. Vaak bestaat er tussen de joodse gemeenten zelf wel coördinatie, om dubbele aanvragen te voorkomen en het werk daar te doen waar dat het meest nodig is. Het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK), een overkoepelend orgaan van dertig joodse gemeenten in Nederland, heeft zelf iemand in dienst voor het beheer van begraafplaatsen, en die heeft het meeste overzicht over de staat van de begraafplaatsen.

Als er een aanvraag is ingediend, is Luyten degene die daar praktisch mee aan de slag gaat. Hij bereidt de werkzaamheden voor, hij zorgt voor materiaal en onderdak voor de groep van ongeveer veertig vrijwilligers die in de zomervakantie een week aan de slag gaan. Als restaurateur is hij niet geschoold, hij heeft het werk in de praktijk geleerd. Grote werkzaamheden aan echte monumenten worden aan Monumentenzorg overgelaten. `Boete en Verzoening' doet kleinere werkzaamheden zoals het lijmen en schoonmaken van grafstenen, en het overschilderen van de Hebreeuwse letters.

De eerste jaren kreeg de stichting vooral verzoeken om begraafplaatsen op te knappen in geloofsgemeenschappen die na de oorlog niet meer bestonden, terwijl joodse graven nooit geruimd worden. Soms stond er zelfs geen hek meer omheen, en werd de begraafplaats als uitlaatplaats voor honden gebruikt, vertelt Luyten. Tegenwoordig komen de verzoeken vooral van actieve geloofsgemeenschappen. Luyten:,,Blijkbaar hebben we het vertrouwen van de joodse gemeenschap kunnen winnen, mede omdat bekeringsdrang uitdrukkelijk niet onze drijfveer is. Vooral dat we bij de verwerking van de gebeurtenissen in Oosterhout zijn betrokken, heeft ons veel goed gedaan. Het geeft aan dat we toch wat bereikt hebben.''