Nachtmerrie of helpende hand

Een beetje journalist droomt ervan: een exclusief interview met iemand die er toe doet. Vrij Nederland maakt die droom waar: het blad bevat een exclusief interview met de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Shimon Peres. Hij praat over het Oslo-akkoord (1993), over Arafat (,,Hij leeft in een andere eeuw'') over oud-premier Barak (,,Hij liep met zijn hoofd in de wolken'') en over zichzelf (,,Ik ontdek elke keer weer nieuwe perspectieven waarvoor ik kan vechten''). Het interview bevat geen nieuws. Nou hoeft dat ook niet per se, maar het minste wat verwacht mag worden zijn enige nieuwe inzichten – en ook die ontbreken. Zonde van het papier, zonde van het geld.

Afgaande op het artikel in VN van Antoine Verbij over `De intellectuele worsteling van de '68-generatie' is de aanschaf van Das rote Jahrzehnt. Unsere kleine deutsche Kulturrevolution 1967-1977 van de Duitse schrijver en ex-maoïst Gerd Koenen geen weggegooid geld. Volgens Verbij heeft ,,Koenen met zijn degelijke en zeer smakelijk geschreven werkstuk de lat voor toekomstige historici hoog gelegd. Das Rote Jahrzehnt staat vol pakkende observaties, onthullende details, slimme aperçu's en gedurfde verklaringen.'' Zelf zegt Koenen: ,,Vijftien jaar lang heb ik me fanatiek voor de beweging ingezet. Ik kan me elke stap en elke keuze herinneren en ik begrijp ook de logica die erin school. Maar ik kan niet de hele weg verklaren. Ik blijf verbijsterd over wat we toen allemaal dachten en deden.'' Het slot van zijn artikel biedt een nieuw inzicht dat Verbij hopelijk in een volgend nummer nader uitwerkt. Hij schrijft dat, in plaats van weer een debat over de jaren zeventig, de '68'ers verplicht zouden moeten deelnemen aan het 1 mei-ritueel zoals Verbij dat laatstelijk in Berlijn meemaakte: ,,Verplichte deelname (...) aan deze jaarlijkse avond zinvol geweld, zou weleens reinigender kunnen werken.''

Voor degenen die al behept zijn met latent anti-Amerikaanse gevoelens, moet het optreden van George W. Bush koren op de molen zijn. Kyoto! Raketschild! Die Texaan is nog dommer dan een baviaan! Aan dezulken zal de bijdrage van HP/De Tijd-columnist Dirk-Jan van Baar niet zijn besteed. Dat is jammer, want hij prikt, zoals vaker, zaken weer kundig door. Volgens Van Baar ,,wreekt zich dat in Europa nooit een eerlijk debat is gevoerd over de bijdrage die Amerika – en vooral president Reagan – heeft geleverd aan het winnen van de Koude Oorlog. Dat raakt aan taboes van links, dat zich domweg afsluit voor het eigen verleden.'' Hij ziet niet in wat er tegen een raketschild is, noch waarom juist Europeanen zich ertegen zouden moeten verzetten. ,,Zelfs als illusie kan zo'n schild geen kwaad; als de Amerikanen denken daardoor veiliger te zijn, worden ze minder paranoïde en egocentrisch. Van linkse Europeanen heb ik altijd begrepen dat dit het probleem was. Ook zij moeten dus vóór een raketdefensie zijn.''

De Groene Amsterdammer laat terzake een ander geluid horen: ,,Nog niet eens een half jaar na zijn controversiële intocht in het Witte Huis begint het presidentschap van George W. Bush de contouren van een ware nachtmerrie te krijgen.'' Volgens het blad voltrekt zich in rap tempo ,,de vervulling van het worst case scenario'' (milieu, wapenwedloop). Het schijnt zó erg te zijn dat PvdA-europarlementariër Max van den Berg al rondloopt met pleidooien voor een pan-Europese boycot van de Amerikaanse oliemaatschappijen (...)''. Volgens het blad wordt in Europese hoofdsteden ,,hardop gedroomd van een nieuw tijdperk, waarin de Pax Americana van de twintigste eeuw wordt opgevolgd door een nieuwe wereldorde, bestuurd vanuit Europa''. Voor wat betreft bijvoorbeeld de Balkan noemt De Groene Amsterdammer dat ,,geen hoopgevende gedachte, zoals Europese dynamiek op militair gebied eigenlijk nooit in de wereldgeschiedenis aanleiding tot vreugde is geweest''. Sterker: het heeft geleid tot nachtmerries waaruit men nooit ontwaakt was zonder hulp van Amerika.