Kolonisten voelen zich vogelvrij

Bijna elke dag worden Israëlische kolonisten in bezet gebied slachtoffer van Palestijnse aanvallen. De Palestijnen proberen hun zelfvertrouwen te ondermijnen en zo het nederzettingenbeleid op losse schroeven te zetten..

,,Het leven hier is ondraaglijk. Van begrafenis naar begrafenis. Ik wil hier niet blijven''. De dochter van de kolonist uit de Israëlische nederzetting Homesh was ontroostbaar. Haar vader was een paar uur eerder door Palestijnen met wie hij in een nabijgelegen Palestijns dorp handel dreef, doodgeschoten. In tien dagen zijn drie kolonisten uit deze nederzetting, ten noorden van Nablus op een door Palestijnse dorpen omringde heuveltop, door het Palestijnse verzet tegen de bezetting gedood.

De weg naar Homesh wordt door militaire kringen als een van de gevaarlijkste in bezet gebied beschouwd. Een groentenboer bij Tel Aviv zei niet te begrijpen wat kolonisten in hemelsnaam in Homesh hebben te zoeken. ,,Ik ken dat gebied heel goed'', zei hij. ,,Die kolonisten zitten daar als een graat in de keel van de Palestijnen. Het kon niet lang meer duren voordat ze zouden worden uitgekotst''.

Deze groentenboer is geen `linkse jongen'. Vertrouwen in de Palestijnen en Arabieren heeft hij niet. Maar hij heeft ook geen sympathie voor de kolonisten die naar zijn zeggen Israëls veiligheid meer schaden dan dienen.

De kolonisten doorgronden dat een belangrijk, zo niet het belangrijkste objectief van de Palestijnse intifadah het ondermijnen is van het zelfvertrouwen van de kolonisten. Het is een tactiek die erop is gericht een domino-effect te creëren dat vanuit Palestijns perspectief tot ineenstorting moet leiden van het nederzettingenbeleid zoals premier Ariel Sharon dat als minister van Landbouw en Defensie onder premier Menahem Begin uitzette.

Op een plaats in bezet gebied waar aanslagen hebben plaatsgehad zijn geel geverfde metalen ganzen langs de weg neergezet. Dat is een kunstzinnige uitdrukking van een Israëlisch spreekwoord waarvan de betekenis is dat men vogelvrij is. Dat de kolonisten zich zo bedreigd voelen door de Palestijnen en ook geen geloof meer hechten aan de verkiezingsbelofte van Sharon ,,vrede en veiligheid'' te brengen, is een Palestijns succes en wellicht op langere duur een strategisch keerpunt in het geschil.

Voorlopig levert het afbreken van het Israëlische zelfvertrouwen de Palestijnen nog geen tastbaar dividend op. De prijs voor nog meer aanslagen in bezet gebied en in Israël zelf kan, indien Sharon zijn zelfbeheersing verliest, heel hoog zijn. Een Israëlische commentator schreef een paar dagen geleden dat ,,de Palestijnen zichzelf een been hebben afgehakt om onze neus er af te halen. Nu hinken zij en zitten wij met onze neus in de grond.'' Afgezien van de doeltreffendheid van dergelijke woordkeus zegt het heel veel over de stemming in Israël. Aan de dagelijks stroom commentaren en uitspraken is de frustratie te merken dat het volgens veel Israëliërs sterkste leger in het Midden-Oosten de Palestijnse opstand om (internationaal-)politieke redenen niet aankan. Die waarheid dringt ook in de nederzettingen in bezet gebied door nu de tol die de Palestijnen van de kolonisten afdwingen zo pijnlijk hoog wordt.

Er zijn tekenen dat seculiere kolonisten, die op goedkope woningen en zuivere lucht afkwamen, er hard over denken `naar huis' terug te keren. De harde, religieus ideologische kern van de kolonisten – vooral de jongeren die in de nederzettingen geboren zijn – op zijn beurt dreigt het recht in eigen handen te nemen. Op muren in Jeruzalem verschijnen teksten waarin nu Sharon als verrader wordt afgeschilderd. Bij begrafenissen van kolonisten klinkt de roep om wraak steeds luider. Onder de meest extreme kolonisten wordt verlangd naar een nieuwe Baruch Goldstein, de kolonist uit Hebron die op 25 februari 1994 29 biddende Palestijnen in de moskee in de stad van de aartsvaders vermoordde. De Shin-Beth, de binnenlandse veiligheidsdienst, is op haar hoede. Levens van politici die Israël op het spoor zetten van het akkoord van Oslo in 1993 worden verbaal en op spandoeken bedreigd.

Dat is ook een succes van de Palestijnse opstand. De Israëlische samenleving wordt door de aanslagen en innerlijke verdeeldheid, die voorlopig nog wordt verbloemd in de vorm van de regering van nationale eenheid, hard door elkaar geschud. Het is Israëls zwaarste test, wordt hier door gezaghebbende stemmen gezegd.