In Volendams café was van alles mis

Met café 't Hemeltje was alles mis. De eigenaar wist dat. De gemeente Volendam wist het ook, maar deed niets. Dat zijn de belangrijkste conclusies van de commissie-Alders die de oorzaken en de nasleep van de cafébrand onderzocht. ,,Onthutsend'', zegt Alders.

Vanochtend om elf uur in hotel Spaander in Volendam overhandigde de commissie-Alders haar rapport aan staatssecretaris De Vries (Binnenlandse Zaken). Twee uur eerder presenteerde de commissie haar rapport, dat uit acht delen bestaat, in de Vincentiuskerk aan de slachtoffers, hun familie en andere betrokkenen. Onderdeel van de presentatie was een reconstructie van de brand, gemaakt door TNO. Alders maakte bij zijn toespraak in hotel Spaander een geëmotioneerde indruk. Hij begon met een korte samenvatting van de gebeurtenissen in de nieuwjaarsnacht in café 't Hemeltje. Een felle brand van een minuut, die aan dertien jonge mensen het leven kostte en meer dan 250 gewonden maakte. ,,Wat ging er aan vooraf'', vroeg Alders. ,,En wat is er daarna gebeurd?''

Alders noemde een aantal feiten. De panieksluiting van een van de nooduitgangen was omgekeerd gemonteerd. De brandslang zat in een kast, waar niet op stond dat die erin zat. De nooduitgangen waren niet in orde. De gemeente had ten onrechte vergunningen afgegeven. De gemeente controleerde jarenlang niet. En toen de gemeente wél controleerde en vaststelde dat er niets deugde in café 't Hemeltje, toen deed de gemeente niets.

De brandweer had in 1998 al vastgesteld dat er geen oefenplannen waren voor rampen, dat er ook geen goede afspraken waren voor samenwerking met de politie en met geneeskundige diensten. Daardoor kwam de hulpverlening in de nieuwjaarsnacht onnodig laat op gang. ,,Men was zich onvoldoende bewust van het gevaar en men was onvoldoende voorbereid'', zei Alders vanmorgen. ,,In combinatie met de zeer, zeer brandgevaarlijke kerstversiering moest dat bijna wel tot een ramp leiden.''

De directe oorzaak van de brand waren de sterretjes, die om tien over twaalf door een klein groepje bezoekers werden aangestoken. Maar, zegt Alders, het had net zo goed een aansteker kunnen zijn of een hete lamp. De kerstversiering was zo gevaarlijk dat het niets had geholpen als die geïmpregneerd was geweest met een brandwerende stof.

Zeer positief was Alders vanmorgen over de mensen die onmiddellijk na de brand hulp begonnen te verlenen. ,,Helden van het eerste kwartier'', noemde hij de eerstgekomen hulpverleners. [Vervolg VOLENDAM: pagina 3]

VOLENDAM

Alders stelt geen nieuwe regels voor

[Vervolg van pagina 1] De commissie-Alders doet in het rapport geen voorstellen voor nieuwe regels of een andere aanpak. Alders: ,,Het onthutsende is dat we veel allang weten. We moeten nu in vredesnaam gaan doen wat we allang met elkaar hebben afgesproken''.

In de reconstructiefilm van TNO die na Alders' toespraak werd getoond, is te zien hoe de brand in de kerstversiering met een klein vlammetje begint en binnen een paar seconden verandert in een vuurzee. Even daarna ontstaat een dikke rookwolk, daarna wordt alles donker. De brand, zegt TNO, is vanzelf uitgegaan door gebrek aan zuurstof. Daardoor zijn veel bezoekers van Het Hemeltje even buiten bewustzijn geweest.

De paniek daarna was enorm. Mensen konden niet wegkomen, liepen over elkaar heen. Op sommige plaatsen, zegt TNO, lagen vier, vijf mensen op elkaar. Als er goede nooduitgangen waren geweest, hadden meer mensen kunnen ontkomen en waren er minder doden geweest.

Na de film zei Alders dat de belangrijkste taak van de overheid nu is om het vertrouwen van de burgers te herstellen. Staatssecretaris De Vries zei vanmorgen dat hij dat ter harte zou nemen. ,,Het kabinet heeft 92 actiepunten opgesteld om Nederland brandveiliger te maken'', zei hij. Op de vraag, na de presentatie, waarom Nederland de regels die zijn afgesproken niet uitvoert, zei Alders: ,,Er heerst hier te veel de teneur van: dat gebeurt ons niet''.

In een reactie stelde het CDA vanmorgen dat niet alleen alle gemeenten een rampenplan moeten hebben, maar dat ze er ook mee moeten oefenen. Bovendien moet de politie een coördinerende rol krijgen bij het bestrijden van rampen, zo liet het Tweede-Kamerlid Meijer vanmorgen weten.

GroenLinks ziet in de conclusies van de commissie-Alders een bevestiging van de bestuurscultuur van Volendam. ,,Duidelijk is dat in Volendam geen politieke bereidheid was om veiligheidsregels die er wel waren te controleren'', aldus Kamerlid Pitstra.

D66 vindt dat de bevindingen van Alders een ontluisterend beeld geven van het bestuur van de gemeente. Kamerlid Scheltema stelt dat de gemeente de verantwoordelijkheid aangaande veiligheid aan haar laars heeft gelapt.

De ChristenUnie vindt dat Alders met zijn rapport een vette streep zet onder de noodzaak tot het veranderen van de bestuurscultuur in Nederland.

FEITENRELAAS: pagina 3