Hongerverhaaltjes

Er zijn geen Kosovo's meer op tv. Jammer voor het VN Hoge Commissariaat voor Vluchtelingen dat bijna failliet gaat. De 22 miljoen vluchtelingen zijn te weinig fotogeniek en wonen te ver van Europa. Het Commissariaat moet flink bezuinigen. Het liefdadigheidsgeld gaat naar organisaties die leukere en swingender acties weten te organiseren dan zo'n duf VN-orgaan. Met hongerige kindertjes in beeld en huilende moeders, inslaande granaten en gewonden. De kijker wil emotionele ervaringen. Die waren er in Kosovo en die zijn er bij telkens andere natuurrampen en conflicten. De ,,wereldopinie'' wordt opgelierd met pakkende beelden, filmsterren stellen zich achter het goede doel en de beurzen gaan open. Daarna trekt de caravan verder, even onverschillig als voorheen. Door de gift is de ramp geconsumeerd en hoe het geld verder wordt besteed, interesseert niemand meer. Er zijn nieuwe originele acties, nieuwe noden die de aandacht vragen. Politici volgen de voorkeuren van het publiek. Voor een groot Vluchtelingencommissariaat dat altijd de opvang bij politieke rampen moet coördineren, is vluchtige aandacht noodlottig. Hoe houd je de kijker geïnteresseerd? Met losse hongerverhaaltjes die geen inzicht geven.

Netwerk volgt naar aanleiding van het vijftigjarig bestaan van het vluchtelingenverdrag elke maandag ,,betrokken en bevlogen Nederlanders en hun organisaties in landen met een vluchtelingenprobleem''. Die Nederlanders zijn allemaal erg aardig en lief maar het hele Vluchtelingencommissariaat komt niet in de reeks voor, terwijl dat juist vijftig jaar lang met de uitvoering van het jubilerende verdrag is belast. Wel brengt Netwerk projecten van Artsen zonder Grenzen in het eeuwig door burgeroorlog geplaagde Angola, Human Rights Watch in Ingoesjetië, Kerken in Actie in Guinee en een pater uit Columbia. Organisaties die onze donaties nodig hebben maar die paar projecten geven geen overzicht van het wereldvluchtelingenprobleem en de dilemma's van het verdrag. Aad van den Heuvel had gelijk dat de publieke televisie te weinig aandacht besteedt aan problemen in arme landen. Hij stelde De Nieuwe Omroep voor maar die zou de anekdotische benadering voortzetten, omdat ze zou worden gefinancierd door hulporganisaties.

Anekdotische tv-aandacht moet ook Belgische parlementsleden ertoe hebben gebracht om een nutteloos officieel bezoek te brengen aan Noord-Korea. Het onvolprezen De Werelden van de Ikon op Nederland 1 had het tragikomische verslag van de bezichtigingen aan mausolea, monumenten en parades voor de grote leider Kim Il Sung. Ze mochten niets anders en waren rondreizende gevangenen. Honger? Daar hadden de Noord-Koreaanse officials nooit van gehoord. Een groot contrast tussen de losse, vrolijke kritiek van de Belgen en de angstige houding van de begeleiders. Op gegeven moment stonden ze aan de grens met Zuid-Korea. ,,Hello, Belgium'', riepen ze jolig naar de op wacht staande Amerikanen aan de overkant en ze lieten zich voor de muurdoorgang fotograferen.

Wat voor hen schoolreis-leut was, bleek voor alle andere aanwezigen dodelijk serieus. Amerikaanse militairen bespiedden hen met hun kijkers, zenuwachtige Noord-Koreaanse militairen hielden hen weg van de gele streep waarachter de verboden militaire zone begon. Een Noord-Koreaanse begeleider hoeft maar een fout te maken en hij belandt voor eeuwig in het concentratiekamp, terwijl de Belgen allang weer naar hun comfortabele Brussel zijn teruggekeerd. In de metro keken gewone Noord-Koreanen op de tegemoetkomende roltrap weg van de jolige Belgen, alsof ze lasvlammen waren waar ze de ogen aan konden branden. Het blijft merkwaardig, zo'n hoog politiek bezoek aan een gevangenis. De Belgen kan het niet zoveel schelen. Zij hebben een totalitair land aan hun emotioneel-toeristische ervaringen toegevoegd. De bezienswaardigheden vielen tegen, het eten viel mee voor zo'n hongerland en ze kunnen er nog jaren thuis over vertellen. 't Was voor een goed doel.