Crisis in Litouwen na aftreden premier

In Litouwen is een regeringscrisis uitgebroken. Premier Rolandas Paksas is gisteren afgetreden, nadat maandag al zes ministers waren opgestapt.

President Valdas Adamkus van Litouwen brak gisteren naar aanleiding van het opstappen van de zes ministers een reis naar de Verenigde Staten af en keerde terug naar Vilnius. Van het vliegveld moest hij direct naar het ziekenhuis worden overgebracht wegens een blindedarmontsteking. In het ziekenhuis aanvaardde Adamkus het ontslag van premier Paksas en benoemde hij minister van Economische Zaken Eugenijus Gentvilas tot interim-premier. De zes afgetreden ministers blijven aan tot hun opvolgers zijn benoemd.

De minderheidsregering van Rolandas Paksas, die in november vorig jaar na parlementsverkiezingen aantrad, was een coalitie van Paksas' centrum-rechtse Liberale Unie en de centrum-linkse Nieuwe Unie. De relatie tussen beide partijen is de laatste maanden geleidelijk verslechterd wegens een lange reeks meningsverschillen, met name over het economische beleid, de privatiseringspolitiek en de hervormingen in het belasting- en pensioensysteem.

Eind vorige week maakte de Nieuwe Unie haar verdere deelname aan de regeringscoalitie afhankelijk van het aftreden van Paksas. Toen deze weigerde op te stappen, trok de Nieuwe Unie haar ministers uit het kabinet terug en was de crisis een feit.

Paksas trok gisteren alsnog de consequenties en trad af. ,,In de huidige politieke situatie is mijn aftreden de enige mogelijkheid om de coalitie en de coalitieregering in stand te houden'', aldus de premier Hij voegde daaraan toe met zijn aftreden en het redden van de coalitie te willen verhinderen dat ,,linkse krachten'' in Litouwen aan de macht komen.

Die opmerking verwijst naar de mogelijkheid dat de Nieuwe Unie een coalitie zou kunnen sluiten met de oppositionele sociaal-democraten (ex-communisten) van ex-president Brazauskas, de grootste partij in het Litouwse parlement. Na het opstappen van de Nieuwe Unie kon de regering-Paksas nog maar rekenen op 41 van de 141 leden van het parlement. De Nieuwe Unie beschikt over 28 zetels, de sociaal-democraten hebben er 48.

Het is volgens waarnemers twijfelachtig of Paksas' rekening opgaat. Gisteravond besloot het bestuur van de Nieuwe Unie besprekingen te beginnen met ,,alle partijen die in het parlement zijn vertegenwoordigd'' om de mogelijkheden van een stabiele meerderheidscoalitie na te gaan. Tegelijkertijd werd echter duidelijk gemaakt dat een hervatting van de coalitie met Liberale Unie - zonder Paksas - wellicht de beste oplossing zou zijn. Interim-premier Gentvilas is lid van de Liberale Unie.