00:46 uur: `Het is een chaos hier. Over'

Dertien mensen kwamen op nieuwjaarsnacht om in café 't Hemeltje. Het rapport van de commissie-Alders, dat vandaag is gepresenteerd, geeft de volgende beschrijvingen van de gebeurtenissen in Volendam na 12 uur 's nachts.

De paragraaf Brandoorzaak van het rapport van de commissie-Alders (Rapport incident café brand nieuwjaarsnacht 2001) begint nog enigszins feestelijk: rond twaalf uur 's nachts worden door personeel en bezoekers van café `t Hemeltje sterretjes afgestoken. Dan gaat het verkeerd:

,,Omstreeks 00:10 uur komt een groep van 10 à 12 personen 't Hemeltje binnen die zich opstelt in de hoek bij de stalen spiltrap naar de toiletten. Door deze groep bezoekers worden pakjes met sterretjes uitgedeeld en op de bar neergelegd. (...) Een barmedewerker dimt het licht, met name de feestverlichting volledig, om de sfeer te verhogen. Een andere barmedewerker verzoekt het gebruik van sterretjes te beëindigen. Om circa 00.30 uur neemt een persoon een pakje met sterretjes en steekt de verpakking aan. Door de gelijktijdige ontsteking van alle sterretjes ontstaat een steekvlam. De betreffende persoon schrikt ervan en steekt het pakje omhoog.''

,,De versiering vliegt in brand en de brand breidt zich razendsnel uit. Een medewerker tracht de brand te blussen door spoelwater en ijsblokjes naar de brand te gooien. Een bezoeker, dezelfde persoon die de sterretjes in de versiering stak, doet een poging de brand uit te slaan. Hierdoor komen brandende delen naar beneden die een vonkenregen veroorzaken, hierdoor vliegt kleding in brand, waaronder de blouse van de diskjockey.''

,,Een medewerker wil een blustoestel achter de bar pakken, doch dit is voor zijn gevoel zo heet dat hij er zijn handen aan brandt. Korte tijd na het ontstaan van de brand valt ook de algemene en noodverlichting uit.''

,,Alle ondervraagden spreken van een zeer kortstondige brand die, volgens bezoekers, van een flits (enkele tientallen seconden) tot drie minuten heeft geduurd.''

,,Het ontstaan van de brand'', zo begint de paragraaf Ontvluchting, ,,wordt vrijwel onmiddellijk door alle aanwezigen opgemerkt, vooral het naar beneden komen van de eerste brandende takken (de kerstversiering die over het hele plafond was aangebracht, red.) veroorzaakt een schrikreactie, waardoor men meteen wil vluchten. Zowel de stralingshitte van de brandende versiering als het contact met de brandende takken veroorzaken direct bij een zeer groot aantal aanwezigen ernstige brandwonden. Er ontstaat meteen paniek.''

,,De mensen gaan in eerste instantie naar de deur, waardoor ze binnen zijn gekomen. Dit zijn de klapdeuren die uitkomen bij de trap naar De Wir War bar. (...) Mensen struikelen over omgevallen barkrukken of over elkaar. Hierdoor komen mensen soms vier tot vijf hoog op elkaar te liggen. Anderen kruipen daar weer overheen.''

,,Mensen raken buiten bewustzijn. Mensen proberen de traliehekken van de ramen aan de voorzijde te openen. Anderen slaan met barkrukken door de ruiten. De meesten die buiten kennis zijn geraakt komen weer bij en proberen te vluchten. Op vele manieren probeert men naar buiten te komen.''

Terwijl de jonge bezoekers 't Hemeltje via alle mogelijke uitgangen panisch proberen te ontvluchten, is de eerste melding bij de brandweer binnengekomen om 00:39 uur: ,,Een behoorlijke woningbrand wordt gemeld in de haven in Volendam op nummer 154-156. Vrijwel gelijktijdig volgen meerdere meldingen van omstanders dat er brand is en dat uit bar 't Hemeltje en zitcafé De Wir War in Volendam mensen uit het raam springen.''

00:40: ,,Ambulance rijdt al (...) Brandweer van Volendam wordt gealarmeerd''

00:42: Een politie-auto vraagt ,,of de bar De Wir War vanaf de Zeestraat rechts of linksaf is.'' De centrale antwoordt: ,,Rechtsaf.''

00:44: Een politie-auto meldt: ,,Er komen inderdaad mensen van het dak af. Mensen zijn gewond, dat wordt een paar ambulances.''

00:44: Een ander politie-auto: ,,Heel veel nodig. Mensen in shock, grote brandwonden.''

00:46: De brandweer arriveert, blusvoertuig 633, en constateert: ,,Het is een chaos hier. Over.''

00:47: ,,Unithoofd ondersteunende taken van de politie belt om iedereen de beste wensen te geven. Hoort dat er een behoorlijke brand is in Volendam, veel gewonden en grote paniek. Hangt onmiddelijk op.''

00:48: De ondercommandant van de Volendamse brandweer geeft nader bericht: ,,Zeer tot zeer grote brand hier. We hebben te maken met meer dan vijftig slachtoffers die zwaar tot zeer zwaar gewond zijn. Eerste, tweede en derde graads brandwonden, het is één grote puinhoop.'' De opsteller van het feitenrelaas merkt daarbij op: ,,De kwalificatie zeer tot zeer grote brand heeft betrekking op het aantal brandweervoertuigen dat (meer dan vier brandweervoertuigen) voor de bestrijding noodzakelijk is. Niet bedoeld wordt dat het een zeer grote brand betreft.''

00:52: De centralist van de brandweer vraagt of vier ambulances niet genoeg zijn. De ondercommandant geeft aan minimaal tien tot vijftien ambulances nodig te hebben.''

00:54: De politie zoekt contact met burgemeester IJsselmuiden van Volendam. ,,Echtgenote deelt mede dat hij reeds in de Wir War bar is.''

00:55: Een van de aanwezige brandweerploegen vraagt om instructies. ,,Hier de 612, d'r komen gewonde mensen van de dijk afrollen, moeten wij dat opvangen? Over.'' De centrale antwoordt: ,,Ja, ga die opvangen en breng het maar naar het café (achtergrond: De Dijk) De Dijk. Daar breng je ze naar toe. Dat is het verzamelpunt. Dus alles wat je tegenkomt, meenemen naar café De Dijk.''

00:57: Brandweer meldt: ,,Reken maar op 40 tot 60 verbrande, zwaar verbrande mensen die allemaal nu naar café De Dijk gaan. Volledige paniek echt veel meer ondersteuning nodig hier zo.''

01:16: Een burger belt naar de politie om te informeren naar haar zoon die in De Wir War bar was. De centrale ,,kan haar niet helpen''.

01:25: Bij de brandweer wordt overlegd wie de leiding zal overnemen. ,,De ondercommandant die tot dan toe de leiding had, heeft zijn eigen kinderen gewond uit 't Hemeltje gehaald en moet worden ontzien.''

01:47: ,,Brand is uit'', meldt de brandweer. ,,Zes tot acht doden. Tientallen zwaargewonden en veel lichtgewonden.''

02:13: De piket-officier van de randweer meldt dat ,,de chaotische fase nog niet geheel voorbij is door het grote aantal getroffen mensen en de paniek ter plaatse.''

02:20: Op de Dijk, meldt de politie ,,is het niet meer te stoppen, mensen gaan met privé-auto's de slachtoffers die lichtgewond zijn naar het ziekenhuis vervoeren''. De politie ,,heeft geen zicht meer kunnen houden op namen e.d.''.

02:52: Een politieman laat vragen ,,of de meneer met de zwarte auto (uitvaartverzorging door mag''. De centrale antwoordt: ,,Even wachten.''

Rapport Commissie-Alders www.nrc.nl/Doc