`Statuswet' aanvaard in Hongarije

Het Hongaarse parlement heeft gisteren de zogenoemde `statuswet' aangenomen. De wet moet de Hongaarse minderheden in de buurlanden beschermen door hun bepaalde rechten in Hongarije te geven. Die buurlanden zijn daar fel tegen.

Minutenlang applaudisseerde het parlement gisteren voor zichzelf: na tachtig jaar was er eindelijk een regeling voor de Hongaren buiten Hongarije. ,,Een historisch moment van echte nationale consensus'', aldus János Martonyi, minister van Buitenlandse Zaken, over de stemming waarin links en rechts elkaar vonden.

De `statuswet' is een Hongaarse poging om iets te doen voor de 3,5 miljoen Hongaren die in het buitenland wonen sinds de grootmachten na de Eerste Wereldoorlog (waarin Hongarije had gevochten aan de kant van Oostenrijk en Duitsland) in het verdrag van Trianon (1920) Hongarije tweederde van zijn grondgebied afnamen en het toewezen aan Tsjechoslowakije, Roemenië, Joegoslavië en de Oekraïne. daardoor leven er vandaag de dag in Roemenië 1,7 miljoen Hongaren, in Slowakije 600.000, in Joegoslavië 340.000 en in de Oekraïne 200.000. Kleinere Hongaarse gemeenschappen wonen in Kroatië en Slovenië.

Deels uit `historische rechtvaardigheid' maar ook om te voorkomen dat veel Hongaren uit de buurlanden naar Hongarije zullen verhuizen als dit land als eerste in de regio lid wordt van de EU, heeft de regering in Boedapest besloten om een speciale identiteitskaart in te voeren. Deze geeft de `buitenlandse' Hongaren het recht om jaarlijks drie maanden in Hongarije te werken en te profiteren van een aantal financiële regelingen: vier keer vrij reizen per jaar en steun bij hoger onderwijs en medische opvang. Ook kunnen Hongaarstalige scholen in de buurlanden rekenen op financiële steun.

De problematiek van de Hongaren in de buurlanden is tachtig jaar na `Trianon' nog zeer levend in Hongarije. Een op de vier families heeft verwanten in Roemenië, Slowakije, Joegoslavië of de Oekraïne. De meeste van hen leven in grote armoede en op Slowakije na heeft geen van de landen voorlopig uitzicht op het lidmaatschap van de EU. De band met het moederland is niet alleen emotioneel maar ook praktisch van groot belang.

Maar de buurlanden reageren geprikkeld op de Hongaarsse statuswet. ,,Wat ons betreft is de wet niet van toepassing op Hongaren in Roemenië'', reageerde de Roemeense premier Adrian Nastase bits op het nieuws uit Boedapest. Boekarest vindt de statuswet `discriminerend' en `strijdig met internationale verdragen'. President Ion Iliescu stelde kort en duidelijk dat er ,,op Roemeens grondgebied geen plaats is voor Hongaarse identiteitspapieren''. De Roemenen beklagen zich erover dat ze onvoldoende zijn geconsulteerd over de wet en dat Boedapest geen enkele rekening heeft gehouden met Roemeense wijzigingsvoorstellen.

Ook Slowakije klaagt dat het onvoldoende betrokken is geweest bij de voorbereiding van de wet. Het wenst over de toepassing van de wet verdere consultaties met de Slowaakse overheid. Oppositieleider Vladimír Meciar die volop werkt aan zijn politieke terugkeer greep de wet onmiddellijk aan voor zijn nationalistische retoriek. ,,Het is ontoelaatbaar dat de Hongaarse overheid in andere landen de gelijkheid van burgers zou schenden met financiële middelen. Dat is discriminatie tegen onze burgers. Geen enkele regering heeft daar het recht toe.''