Kaapse dromen van echte Ajax

Eens hopen ze voor Ajax in Holland te spelen – op z'n minst in Europa. Maar het valt de jonge jongens niet mee bij Cape Town. In de Zuid-Afrikaanse competitie eindigt de club slechts als elfde.

Hij steekt niet hoger dan 1 meter zeventig boven het gras uit, draagt een paar afgetrapte kicksen maatje 39 en het verschoten voetbalshirt met bierembleem heeft al een lang leven achter de rug. Het maakt Shaun Philander geen moer uit. De zeventienjarige jongen uit Delft, een van de townships bij Kaapstad, heeft net op de talentenjacht van Ajax het begeerde visitekaartje van de trainer ontvangen. Dat betekent dat Shaun mag terugkomen voor de volgende test. Verlegen-opgewonden breekt een lach door. De droom om eens te spelen voor Ajax, de Zuid-Afrikaanse dependance van de echte, Hollandse club, is levend.

Ikamva heet het trainingscomplex van Ajax in de buitenwijk Parow. Ikamva is een woord uit het Xhosa, de taal van Nelson Mandela, en het betekent `toekomst'. Op een schrale wintermorgen – dit is het zuidelijke halfrond – zijn honderden jongens van heinde en ver naar de open trainingsdagen van Ajax getrokken. Ze komen uit verpauperde buurten in de regio, maar ook uit Johannesburg, Pretoria, Durban, sommige steden op meer dan veertienhonderd kilometer afstand. ,,Het is triest eigenlijk'', zegt jeugdtrainer Ian Towers, ,,95 procent van de jongens valt af en gaat gedesillusioneerd weer naar huis. Maar ja, voetbal is leven en dat is hard.''

Intussen zitten de spelers van het eerste team vergenoegd vanaf het terras uit te kijken over de velden. Ze hebben een gewonnen wedstrijd, gisteren, in de Afrikaanse cup voor bekerwinnaars achter de rug, dus mag het even ja?! Jonge broekies zijn het, 18, 19 niet ouder. De jeugdpuistjes zijn nog lang niet opgedroogd.

,,He Tauya, ik hoor dat jullie mensen dood maken in jullie land, man ik ga een beetje bij je vandaan zitten'' – Gabriël Mofokeng dolt zijn captain, de Zimbabweaan Tauya Mrewa. Medespeler Brett Evans wil ook een duit in het zakje doen, maar Mrewa reageert prompt: ,,Ik zou oppassen als ik jou was Evans, we vermoorden alleen blanken.'' Het is Afrikaanse humor, de jongens naaien elkaar graag een beetje op, in werkelijkheid zijn het uitstekende maatjes. Ze proberen Brendan Augustine (29), een van de weinige ervaren spelers, beentje te lichten. ,,Jullie mogen wel een beetje respect hebben voor ouderen'', roept hij. Wel, dat hebben ze niet, Brendan kan wat hen betreft de pot op. Hij druipt lachend af – deze morgen hebben ze als beloning vrij en gaan ze naar het zwembad.

Het Newlands Stadion, een dag eerder. Ik ben de enige toeschouwer op de noordtribune. Aan de overkant klitten de trouwe supporters kleumend samen, duizend in getal hooguit. Het maakt het enorme stadion, met een capaciteit van 52.000 tot een spookpaleis. Hier spelen de jongens van de Kaap hun eerste wedstrijd om de Africa Cup, de trofee voor Afrikaanse bekerwinnaars. Ze winnen, met 2-0, van Kampala City uit Oeganda. Een week later eindigt de uitwedstrijd in 1-1, Ajax naar de tweede ronde.

Hoofddoel voor de spelers van Ajax Capetown is zich tijdens grote matches in de kijker spelen, bij het `grote Ajax' of bij andere buitenlandse topclubs. Want dat is hun doel: over de grens, liefst in Europa, daar kunnen ze geld verdienen. Nu nemen de Afrikaanse Ajacieden elke maand 3.000 rand (1.000 gulden) mee naar huis. Voor een Zuid-Afrikaanse mijnwerker zou dat een fors salaris zijn, maar voor een voetballer op de internationale markt is het een fooi.

De jongens van Ajax 1 dromen daarom verder. Zoals Brett Evans (19), afkomstig uit het verre Pietermaritzburg. De linkerspits, rugnummer 7, heeft een mooie draaiende voorzet in de benen. Zijn kamer in de Kaapse wijk Bakoven is behangen met foto's van idolen uit heden en weleer. Gullit, Figo, Maradona, een recente versie van het Nederlands elftal en nog zo het een en ander. Tegenover het bed een stoute levensgrote poster van tennisster Anna Koernikova, van achteren genomen, haar korte rok half opgetrokken. Brett heeft al trainingsstages bij Europese clubs achter de rug, maar tot nu toe zonder succes. ,,De scouts van Ajax hebben mij natuurlijk al heel vaak zien spelen, maar het heeft nog tot niets geleid'', zegt hij teleurgesteld. Zijn vriendin, een donkere uitvoering van Koernikova spreekt hem moed in: ,,Kop op Brett, wij gaan naar Europa, dat weet ik zeker.''

Waar staat Ajax Cape Town, opgericht in juli 1999, op dit moment? Vorig jaar ging het goed. Ajax won de Zuid-Afrikaanse beker en eindigde verdienstelijk ïn in de competitie. Aan het begin van het nieuwe seizoen 2000-2001 zagen voetbalkenners Ajax als een van de kanshebbers voor de titel en gaven ze hoog op over het uit Nederland ingevoerde `Ajax-systeem'. Daar is weinig van uitgekomen. Deze week eindigde de comptitie, de club eindigde op een schamele elfde plaats, 21 punten achter kampioen Orlando Pirates uit Johannesburg.

De nieuwe trainer Rob McDonald, half Brit half Nederlander, zal het allemaal wel eens aanzien voor het komende seizoen, zegt hij. McDonald stond in zijn actieve voetballeven, waarin hij twaalf clubs versleet (waaronder Wageningen, PSV en FC Groningen) bekend als een robuuste aanvaller. Een no-nonsense type uit de Engelse school die veel met het hoofd scoorde. Aan die ervaring zal hij aan de Kaap weinig hebben. Zuid-Afrikaanse voetballers koppen niet graag, wat misschien te maken heeft met hun geringe lengte – zelden een voetballer die boven de 1 meter 80 meter uit komt.

McDonald vindt in Kaapstad niet bepaald een gespreid bedje. Zijn Nederlandse voorganger Henk Bodewes stapte op na een ruzie. Onder de spelers was Bodewes weinig geliefd om zijn harde aanpak. McDonald gaat het anders doen, zegt hij. ,,Ik ken Afrikaanse voetballers, je moet ze in hun waarde laten, dan kun je alle kanten met ze op.'' De spelers reageren afwachtend op hun nieuwe trainer. `We zien wel', mompelen ze.

,,We hebben meer tijd nodig'', zegt Towers, in een ver verleden voetballer bij het Engelse Burnley. ,,Het aanvallende Ajax-systeem wordt nog niet door iedereen hier begrepen, maar dat komt nog wel. In the end, Ajax will come right.''