Eclips brengt zuiden Afrika in rep en roer

Een volledige zonsverduistering trekt morgen een baan over Zuidelijk Afrika. Angola verstrekt gratis brilletjes, Zuid-Afrika zweert bij theefolie en Madagascar organiseert een strandfeest.

Ogenschijnlijk verschilt de zilverkleurige binnenverpakking van Five Roses-thee in niets van het cellofaan van andere merken. Maar schijn bedriegt. Alleen het folie van Five Roses kan de ogen van kijkers naar de zonsverduistering in Zuidelijk Afrika morgen afdoende beschermen. Het planetarium van Johannesburg heeft het getest. De kortste dag van het jaar op het zuidelijk halfrond zal geheel in het teken staan van de eclips.

Krantenlezers in Zuid-Afrika hoeven geen thee te kopen. De meeste grote dagbladen plakken dezer dagen in hun edities speciale brilletjes. Wie de lenzen van het kartonnen lorgnetje richt op de zon, ziet een okergeel balletje. Het zicht door de theefolie is veel feller.

De verduistering in Johannesburg zal niet volledig zijn: de maan zal hier 67,5 procent van het zicht op de zon wegnemen. De baan van de volledige verduistering loopt in een boog over Zuidelijk Afrika, van Angola via Zambia en Zimbabwe naar Mozambique. De eclips eindigt in Madagascar.

In Angola belooft de zonsverduistering een waar spektakel te worden. Angola is nog altijd in de greep van een burgeroorlog tussen het centrale gezag en rebellen in het binnenland, maar Luanda heeft de strijd even gelaten voor wat zij is om de bevolking voor te lichten en te beschermen. Er zijn 2,5 miljoen beschermende zonnebrilletjes uitgedeeld onder de bevolking, gratis. Scholen en buurtcomité's gaven les in het veilig omgaan met de zonsverduistering.

Zimbabwe, tot begin vorig jaar een gewilde bestemming voor toeristen, komt er bekaaid vanaf. De hoofdstad Harare zal bijna totaal verduisterd worden en de stad zou dus een prachtige bestemming zijn voor de liefhebber. Maar de politieke omstandigheden hebben bezoekers afgeschrikt. Oorlogsveteranen terroriseren, met steun van de regering Mugabe, sinds februari 2000 stad en platteland. De regering geeft de oppositie de schuld van het wegblijven van toeristen. Speciaal voor de zonsverduistering heeft ze rond de grote steden politieposten ingericht en extra politie-eenheden naar het noorden gestuurd. Om toeristen te beschermen.

Zambia profiteert van de slechte naam van het buurland. De hoofdstad Lusaka ligt precies in de baan van totale verduistering. Naar schatting 60.000 buitenlandse bezoekers zijn in het verarmde Zambia neergestreken. Mozambique, waar de eclips over het midden van het land trekt, heeft 21 juni uitgeroepen tot een vrije dag.

De zonsverduistering maakt uiteindelijk de `oversteek' over het kanaal van Mozambique naar de laatste bestemming: Madagascar. Hoewel de bewolking in het zuiden van deze eilandnatie, waar de totale verduistering plaatsheeft, in deze tijd van het jaar meestal weinig van de zon laat zien, staat het land al maanden in het teken van de eclips. Sinds mensenheugenis heeft Madagascar niet een dergelijk natuurspektakel meegemaakt. De Madagascarese politieke leiders staan niet bekend om hun voortvarendheid. Een van de vele moppen die de ronde deed was dat de regering zou vragen om uitstel van de zonsverduistering om meer tijd te hebben voor de organisatie. Maar president Ratsiraka heeft ditmaal zijn beste beentje voorgezet. Hij belegde persconferenties, nodigde buitenlandse astronomen uit en heeft een feest aangekondigd op het strand waar de zon, met haar verduistering, morgenavond in de Indische Oceaan zal 'verdwijnen'. Voor de Afrikanen zijn we dan terug bij af, de zon is, volgens een lokaal sprookje, opgegeten door een krokodil, die haar de volgende morgen weer zal uitspugen.

De weersverwachtingen voor morgen voorspellen bewolking in grote delen van de baan waar de verduistering volledig zal zijn. Daar zal Johannesburg geen last van hebben. Tijdens de koude wintermaand juni is bewolking bijna zo zeldzaam als een zonsverduistering. En wie het natuurfenomeen in Zuidelijk Afrika dit jaar mist, hoeft niet zo lang te wachten: 4 december 2002 is de volgende die in Zuid-Afrika precies over het Krugerpark heen strijkt. De stormloop van `eclipse watchers' op de luxe wildlogementen in het park is al begonnen.

Voor het volgen van de zonsverduistering op Internet: bbc.co.uk/science/space/eclipse/nearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/TSE2001/TSE2001/htmlrog.nmm.ac.uk/astroweb/eclipses/index/html