Alan Cumming

In de reeks profielen van eigentijdse sterren de Schotse acteur Alan Cumming, die een sleutelrol speelt in twee van de bioscooppremières van deze week. Hij is te zien als de verwijfde Romeinse keizer Saturninus in Titus en als de presentator van een speelgoedtelevisieserie in Spy Kids.

Toen Rudolf van den Berg in 1995 een Engelstalige hoofdrolspeler zocht voor zijn film For My Baby, over een stand up comedian met een neiging tot travestie, was de Schot Alan Cumming al een ervaren bijrolspeler, maar nog maar net begonnen aan een gestage opmars richting internationale sterstatus. Nu beschikt Cumming over diverse fanpages op het Internet, speelt de ene rol in Hollywood na de andere en debuteerde zelfs, samen met zijn tegenspeelster Jennifer Jason Leigh, dit jaar als regisseur van de lange speelfilm The Anniversary Party, een sardonisch zelfportret van vergeefs naar geluk strevende mediatypes in Los Angeles. De tragiek van de gastheer van The Anniversary Party, een jonge en rebelse Britse schrijver-regisseur in Hollywood, is dat alle gasten zijn latente homoseksualiteit in de gaten hebben, maar niet zijn echtgenote (Leigh).

Seksuele ambivalentie is een belangrijk kenmerk van veel rollen van Alan Cumming (Perthshire, 22 januari 1965), een gelouterd toneelacteur, die in Amerika vooral bekend werd door de rol van de ceremoniemeester in een recente Broadway-reprise van de musical Cabaret. Na zijn bijdragen aan Britse films - de eerste was in 1986 Passing Glory van Gillies MacKinnon - maakte hij zijn Amerikaanse debuut als de stem van het paard Black Beauty (Caroline Thompson, 1994). Wellicht heeft Cummings oorspronkelijke ambitie om dierenarts te worden mede bijgedragen aan de keuze van Thompson hem ook te casten in haar chimpanseefilm Buddy.

Alvorens als hotelreceptionist Tom Cruise verliefd aan te kijken in Stanley Kubricks Eyes Wide Shut was Cumming in meer `grote' films even te zien. Zo speelde hij een Russische computerspecialist in de James Bond-film GoldenEye (1995), deed hij zijn Schotse familie een plezier als tegenspeler van The Spice Girls in Spice World (1997) en vertolkte een zeer Engelse dominee in de Jane Austen-verfilming Emma (1996). Ook als carnavaleske sprookjesfiguur is Cumming gewild: hij speelde de dubbelrol van de robot Gazoo en van de rockster Mick Jagged in The Flintstones in Viva Rock Vegas (2000) en bestiert in Spy Kids als Fegan Floop, ceremoniemeester van een kindertelevisieprogramma, een legertje tot groteske poppen gemuteerde geheim-agenten. Meer expliciet diabolisch is de verwijfde keizer Saturninus in Titus, toevallig ook deze week in Nederlandse première. Rollen van schijnbaar olijke types met een naar karakter, daar kiest men in Hollywood graag Cumming voor uit. Mocht er ooit nog een nieuwe Batman-film komen, dan zullen we hem daar zeker in aan kunnen treffen als joker of pinguïn.

Ook als manager of impresario met een verdacht Europese achtergrond (binnenkort te zien in Josie and the Pussycats) kan Cumming zijn schoorsteen aardig laten roken. Als regisseur beschikt de acteur over een aangenaam soort absurde humor, getuige ook zijn door de VPRO uitgezonden korte film Burn Your Phone (1996) over een dolgedraaide operator van een telefooncentrale. Om zulke projecten te kunnen financieren deinst hij niet terug voor maskerades: volgens een persbureau overwoog hij foto's van Leigh en hem als paar tijdens de opnamen van The Anniversary Party monter aan de roddelbladen aan te bieden, om zo de eindmontage te kunnen financieren.