Te veel betaalde goodwill wreekt zich nu

Dit kon toch alleen in Amerika gebeuren? Nortel Networks boekt 12 miljard dollar als buitengewone lasten, om de goodwill af te schrijven voor bedrijven die de Canadese producent van telecomapparatuur heeft overgenomen. Het grootste deel van het bedrag heeft betrekking op drie deals, die Nortel in totaal 14,3 miljard dollar gekost hebben. Op het hoogtepunt van de hausse in technologiefondsen heeft het concern blijkbaar het hoofd verloren bij het kopen van concurrenten en met zijn overgewaardeerde aandelen veel te veel betaald. Geen enkel Europees bedrijf heeft zich toch zeker aan een dergelijke mateloosheid bezondigd?

Nou, kijk maar eens naar het opvallende bod van Vodafone op Mannesmann, dat aanvankelijk bijna 160 miljard dollar waard was. Een onthutsend bedrag van 112 miljard dollar werd daarbij geboekt als goodwill. Sinds het bod bekendgemaakt werd, is de Dow Jones Stoxx index voor telecomfondsen met 59 procent gedaald. Of neem de overname door Deutsche Telekom van zijn Amerikaanse concurrent VoiceStream. Naar schatting bestond ongeveer viervijfde van het aanvankelijke prijskaartje van 50 miljard dollar uit goodwill. En vergeet France Telecom niet, dat in een voorlopige kostenraming 25 miljard dollar van de geschatte aankoopprijs van 30 miljard dollar voor Orange heeft geboekt als goodwill.

Nog een goed voorbeeld is de voorlopige kostenraming die Vivendi heeft opgesteld voor zijn overname van het Amerikaanse Seagram. Van de totale kosten van 28 miljard dollar bestond driekwart uit goodwill. Sinds de aankondiging van die deal is de DJ Stoxx index voor mediafondsen met bijna 30 procent gedaald. Het Spaanse Terra Networks is een ander voorbeeld. Naar eigen inschatting werd bijna 90 procent van de vergoeding van 12 miljard dollar voor het Amerikaanse internetbedrijf Lycos toegeschreven aan immateriële belangen en goodwill.

Afschrijvingen van goodwill worden gewoonlijk niet als kas geboekt. Dat betekent dat ze zelden de aandacht krijgen die ze verdienen. Maar ze zijn wel van belang. Afschrijvingen herinneren ons eraan hoe slecht bedrijven kunnen omgaan met het geld van hun aandeelhouders – daartoe soms aangezet door die aandeelhouders zelf. Bovendien zijn afschrijvingen van goodwill terug te zien in de afnemende rendementen op in een bedrijf geïnvesteerd kapitaal.

In het geval van aandeelhouderskapitaal is dat al erg genoeg. Maar denk eens aan bedrijven die willen groeien en het geld vervolgens aan goodwill verkwisten. Als ze een verkeerde beweging maken, kan hun financiële positie op korte termijn onhoudbaar worden. Het Nederlandse telecomconcern KPN overweegt nu bijvoorbeeld een claim-emissie van 5 miljard euro. Als KPN niet 9 miljard euro in cash had neergeteld voor het Duitse mobieletelefoniebedrijf E-plus, als onderdeel van een bredere goodwillvergoeding, dan zou het concern nu misschien niet zo in de problemen zitten.

Onder redactie van Hugo Dixon. Voor meer commentaar: zie www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld