Rommelen met EU-geld

Van alle kanten wordt fraude met Europese subsidies onderzocht. Een van de verdachte bedrijven verkocht computercursussen zonder computers.

,,Was ik 28 januari 2000 de hele dag op die cursus? Kan niet, toen was ik al op vakantie, onderweg naar Tsjechië.'' Paula Reiding (57) uit Groningen pakt haar agenda en vindt daarin de bevestiging dat de registratie niet deugt. Eigenlijk had ze allang het gevoel dat er ,,gerommeld'' werd met de cursus die haar zou opleiden tot medewerkster van een callcenter. ,,Want hoe kun je nou zo'n opleiding beginnen zonder computers?''

Zonder computers? Op de rekening van het met subsidie uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) betaalde scholingsproject van Abb Management Consulting Group BV (Abb) uit Maastricht wordt in november 1999, meteen na het begin, 2.056 gulden opgevoerd voor computers. ,,Die waren er helemaal niet'', zegt Reiding. ,,Dat klopt'', zegt ook docente Marije Nieuwenhuis (24), die de cursus gaf. ,,Er waren telkens nieuwe smoesjes.''

Abb trad in Groningen, namens de stichting Call-link, op als uitvoerder van het ESF-project `Opleidingsstructuur voor callcenters'. Het is een van de vele scholingsprojecten die de afgelopen jaren zijn betaald met gelden uit dat fonds. Sinds 1999 is duidelijk dat in Nederland met ESF-gelden is geknoeid. Naarmate de accountants van het ministerie van Sociale Zaken dieper spitten, blijkt dat vaak creatief met de regels is omgegaan, en dat van controle weinig of geen sprake was.

In april dit jaar deed het ministerie al aangifte van fraude met ESF-subsidie tegen het voormalige Regionaal Bureau Arbeidsvoorziening (RBA) in Middelburg. Eerder raakte bekend dat het RBA in Rijnmond gefraudeerd zou hebben met het Antilliaanse remigratieproject Futuro Laboral. In opdracht van het kabinet onderzoekt ook een commissie onder leiding van oud-voorzitter van de Rekenkamer H. Koning de onregelmatigheden. En ook de Tweede Kamer wil onderzoek doen.

Inmiddels duiken ook de namen op van particuliere `subsidiebedrijven' die verdacht worden van ,,onregelmatigheden''. Een daarvan is Abb Management Consulting Group BV in Maastricht. Abb verzorgde tot zijn faillissement in november vorig jaar voor tientallen miljoenen guldens scholings- en werkgelegenheidsprojecten in Limburg, Noord-Brabant en Groningen.

Daarbij ging het bedrijf volgens een vast patroon te werk. De projecten werden op papier uitgevoerd door een stichting, meestal opgericht door Abb zelf. Doordat de stichting officieel de uitvoerder van het project was en aan Abb in onderaanneming opdrachten gaf, kon het bedrijf commerciële tarieven hanteren. Stichtingen en Abb waren nauw verweven. Over de rekeningen van Abb was geen discussie.

Vervolg: pagina 2

Cursus voor twee leerlingen: f 122.000

Vervolg van pagina 1

In Groningen ging Abb op dezelfde wijze tewerk. Daar gaf de stichting Call-link, opgericht door Abb-directeur R. van Hees en bestuurd door twee kennissen van hem, aan Abb opdracht om medewerkers van callcenters te trainen. Paula Reiding was een van de kandidaten die 26 november 1999 op een informatiebijeenkomst afkwam. De Europese Commissie had voor het jaar 1999 162.566 gulden beschikbaar gesteld voor het opleiden van dertig werkzoekenden. Voorwaarde was dat de cursus datzelfde jaar zou beginnen. Dat gebeurde op 1 december, in een bijna leeg klaslokaal. Aanwezig waren twee cursisten, onder wie Reiding.

Er waren geen computers. Die kwamen er pas toen de cursus bijna afgelopen was, na lang aandringen van docente Nieuwenhuis. ,,Er was ook geen lesmateriaal'', zegt Nieuwenhuis. ,,Ik moest van Groningen naar Limburg rijden om cursusmateriaal te kopiëren. In Heerlen liep een soortgelijk project van Abb.'' Zoals niet-bestaande computers in november werden opgevoerd als kostenpost, zo bracht Abb in oktober 17.000 gulden in rekening voor niet-aanwezig lesmateriaal.

,,Achteraf bezien is het belachelijk dat ik daar bleef werken'', zegt Nieuwenhuis. ,,Maar ik was 22 jaar, het was mijn eerste baantje.'' Ze ondertekende blindelings de presentie- en urenlijsten die ze voorgedrukt van het Abb-kantoor in Maastricht ontving. De lijsten moesten achteraf worden ondertekend, herinnert Nieuwenhuis zich. Er klopte weinig van. Op de lijsten staat dat dagelijks acht uur les gegeven werd door twee docenten. Nieuwenhuis: ,,Het was nooit meer dan een halve dag en ik gaf de lessen meestal alleen.''

Reiding kan dat bevestigen. ,,Ik volgde niet meer dan twintig uur per week cursus. Bovendien was ik vaker ziek. Nadat ik gestopt was met die cursus, moest ik nog een keer terug om mijn handtekening te zetten onder die lijsten. Dat deed ik op 31 maart vorig jaar.'' Die dag staat ze op de presentielijsten van Abb genoteerd als `aanwezig' tijdens de cursus.

Voor de cursus van de groep van twee leerlingen stuurde Abb voor in totaal 122.000 gulden aan rekeningen naar de stichting Call-link die de ESF-subsidie had ontvangen. Een deel van dat geld, 70.000 gulden, haalde de Abb-directeur zelf van de rekening van zijn opdrachtgevende stichting.

Projectleider namens Abb was Hugo Roukens. Hij zegt ,,van de ene verbazing in de andere'' te vallen. ,,Hoeveel? Meer dan een ton voor twee leerlingen? Dat kan niet. De kosten bedroegen niet meer dan 10.000 gulden per cursist. Ik wist dit niet, ik bemoeide me niet met de ESF-declaraties.''

Ex-directeur Van Hees zegt dat er geen geld van de stichtingen naar verkeerde zakken is gegaan. ,,Er is telkens een prestatie geleverd. Maar projecten kunnen niet tegen kostprijs worden uitgevoerd. Ik heb ook mijn dagtarief en winstmarges. De insinuatie dat Abb ten onrechte de rekening van de stichting zou hebben geplunderd is onterecht en lasterlijk.''

De Call-Link-cursus staat niet op zichzelf. Abb heeft zich ook bij andere projecten schuldig gemaakt aan ,,onregelmatigheden'' met ESF-subsidies, concludeert het ministerie van Sociale Zaken na accountantsonderzoek. Daarmee is Abb het eerste grote particuliere bedrijf waartegen het departement verdenkingen koestert. Volgens het ministerie was bij de tien vennootschappen van Abb en de meer dan tien daarmee samenhangende stichtingen sprake van ,,een ondoorzichtig netwerk'' en ,,een niet-heldere financiële afwikkeling''. Het Bijzondere Opsporingsteam van het departement doet nader onderzoek. Volgens het ministerie kon Abb ,,niet altijd aantonen dat opgevoerde kosten daadwerkelijk gemaakt waren.''

Van onregelmatigheden van Abb is ons niets bekend, zegt de provincie Limburg. De relatie was en is goed. Het Abb-management mag van de provincie de ESF-projecten afmaken en de echtgenote van directeur Van Hees is door de provincie ingehuurd om de Abb-stichtingen te helpen. Vlak vóór het faillissement van Abb maakte de provincie nog 300.000 gulden over naar het bedrijf.

De curator van Abb, mr. F. Udo, bevestigt dat het Abb-management zichzelf vlak voor het faillissement nog een managementfee toebedeelde. Na de Europese Commissie, het ministerie en de Tweede Kamer willen nu ook de Limburgse Staten een onderzoek doen naar de gang van zaken.