Racisme is stom!

Het is de idiotie van de Jerry Springer Show ten top gedreven. Onder luidkeels gejoel van het studiopubliek verschijnen, zichtbaar verliefd, een blondine en haar zwarte vriend. Zij zet zich schrap om zijn schokkende bekentenis aan te horen. Hij neemt haar bij de hand, zegt nog eens hoeveel hij van haar houdt en dan biecht hij op dat hij zwart is. Zij ontsteekt in heftige razernij. Had hij haar (bliep) dat niet eerder kunnen vertellen? Hoe heeft hij al die tijd zo (bliep) tegen haar kunnen liegen? Weet hij dan niet wat een (bliep) hekel zij aan negers heeft? En dan neemt de presentator het laatste woord, zoals hij dat altijd doet. Maar in plaats van het gebruikelijke zalvende praatje zegt hij ditmaal: ,,Our show may be stupid, but not half as stupid as racism.''

Volgens de makers van het spotje, dat sinds enkele dagen wordt uitgezonden op de commerciële zenders die veel jongeren trekken, is die ondubbelzinnige tekst van Jerry Springer zelf. Hij wilde gratis meewerken, stelde zijn decor en zijn publiek beschikbaar en vond ook dat de afsluitende woorden niets te raden moesten overlaten. Racisme is gewoon stom – dat is immers ook de boodschap van de stichting Tolerance Unlimited die de commercial heeft laten maken. ,,We willen laten zien hoe irrationeel het is om racistisch te denken,'' zegt directeur Atti Noordhof, ,,en dat het dus ook hartstikke dom is.''

Tolerance Unlimited is, in weerwil van de naam, een puur Nederlandse stichting die in 1999 voor het eerst van zich liet horen. Op eigen kosten maakte het Amsterdamse reclamebureau PPGH/JWT toen een opmerkelijk filmpje waarin legendarische geweldsslachtoffers – gespeeld door acteurs – alsnog het woord tot de kijkers richtten: een 83-jarige John F. Kennedy, een 71-jarige Martin Luther King, een 68-jarige Anne Frank en de Amsterdamse twintiger Joes Kloppenburg die drie jaar eerder op straat was vermoord. ,,In een tolerante wereld waren deze mensen niet vermoord'', luidde toen de conclusie.

Het woord tolerantie wordt nu niet meer gebruikt, aldus directeur Noordhof: ,,Als je tolerantie zegt, denk je als jongere aan discussies onder ouderen. Maar bij tolerance unlimited denk je aan een discussie in je eigen hoofd. Engels ligt goed bij jongeren, en die vormen onze belangrijkste doelgroep.''

De stichting, ondergebracht bij de Hogeschool van Amsterdam, werkt zodoende ook met tolerance teams, bestaande uit studenten die scholen bezoeken. Ze laten daar de commercial zien en lokken discussies over discriminatie uit. Af en toe komen er ook bekende Nederlanders mee, zoals presentatrices van de popzender TMF en sportpresentator Umberto Tan die tevens bestuurslid van de stichting is. ,,De vraag is natuurlijk altijd of dat nou wel helpt,'' beaamt Atti Noordhof. ,,En misschien zul je de harde kern van racisten er inderdaad niet mee bereiken. Maar wel de meelopers, die onbewust met racistische ideeën rondlopen. Waar het om gaat, is het doorbreken van de gedachte dat het probleem altijd bij anderen ligt en nooit bij onszelf. Wij willen dat de link naar onszelf wordt gelegd.''

Ook de nieuwe commercial is weer gratis gemaakt door PPGH/JWT, en verder wordt de campagne ,,zwaar ondersteund'' door minister Van Boxtel van integratie en grotestedenbeleid. Hij zal het filmpje eind augustus ook laten zien op een VN-conferentie in Durban, Zuid-Afrika, zodat het wellicht een internationaal roulement krijgt. Jerry Springer is er bekend genoeg voor.

De vraag is alleen nog of het ook op de publieke zenders te zien zal zijn. Tot dusver hebben de omroepen gezegd dat ze liever niet meewerken aan het populariseren van zo'n omstreden programma als de Jerry Springer Show, dat bovendien op een commerciële zender wordt vertoond. ,,Maar ik heb goede hoop dat het alsnog lukt'', zegt Noordhof. ,,Het gaat hier tenslotte niet om een commercieel doel, maar om een actie tegen discriminatie en racisme.''