Naar de madammen

,,Kunt u mij zeggen waar hier de madammen in het venster zitten'', vraagt een Vlaamse vrouw me in de buurt van de Amsterdamse Zuiderkerk. ,,Mijn man'', en ze gooit het hoofd in de nek, ,,wil ze op de film zetten.'' Een paar meter achter haar staat de evidente echtgenoot voor zich uit te staren, verlegen met de vrijmoedige voortvarendheid van zijn vrouw. Ze is in een vaal-blauwe jurk en een strak dichtgeknoopt wit gebreid vest gestoken. Hij is even strak dichtgeritst, maar dan in een lichtgrijs regenjack. Er onderuit ontsnapt nog net een randje beige trui. Over zijn schouder hangt een forse video-camera uit het pre-compacttijdperk, in zijn hand heeft hij een reisgids.

Zelf heb ik een plastic tasje bij me met daarin twee reisgidsen van onze vakantiebestemming. Ik volg de gidsen altijd trouw in het buitenland en realiseer me nu weer dat ze je vaak op plaatsen brengen waar de lokale bewoners hun neus voor ophalen.

Als galante bewoner van de Amsterdamse binnenstad, die altijd bereid is een vreemdeling de weg te wijzen, heb ik in de loop van de jaren een aardig zicht gekregen op de meest gevraagde toeristische trekpleisters. Het Anne Frankhuis, de Wallen en het Leidseplein, in die volgorde. Allemaal bestemmingen waar je als Amsterdammer niet komt. Nooit was ik in het Anne Frankhuis, bezocht ik de hoeren – madammen, dat belooft eigenlijk meer rondborstige huiselijkheid – of at ik in een van de vele toeristenrestaurants in de buurt van het Leidseplein. Maar in de reisgidsen zijn het vast met een pluimpje aanbevolen bezienswaardigheden, attracties en eetgelegenheden.

Bij een buitenlandse bestemming is de betrouwbaarheid van de aanbevelingen nauwelijks te controleren. Misschien valt er wat te leren van de gidsen over de eigen stad. Leerzaam is het zeker. Zo kun je volgens de Rough Guide voor ongeveer een gulden een kroket kopen, eet je pannenkoeken op straat, is het aantal Marokkaanse restaurants sterk groeiende en moet je zorgen op tijd in een vegetarisch restaurant te zijn, want die sluiten vroeg. Over de bewering dat de beste Indonesische restaurants in Amsterdam zijn te vinden, zijn de Hagenaars terecht verstoord.

Restaurants die bij Amsterdammers algemeen als matig bekend staan, zijn plotseling gerenommeerde zaken. Al jaren gesloten restaurants blijken in de gidsen nog levendige publiekstrekkers te zijn. De Marco Pologids van 2000 stuurt de gastronomen naar restaurant De Trechter. Er bestaat twijfel of Marco Polo ooit in China is geweest, hij was zeker niet bij De Trechter, die is ten minste tien jaar dicht. Ook bij andere gidsen rijst de vraag of de auteurs alle aanbevolen gelegenheden zelf wel hebben gezien. De vorige editie van Pfrommer's beschrijft hoe op zaterdagochtend de Amsterdammers zich verdringen om een plaatsje bij Kweekboom. Dat zal vast, want bij de bedoelde banketbakker Kwekkeboom staan hooguit drie tafeltjes.

Nu is het bijna onbegonnen werk goede eettips te geven gezien de dynamiek van het restaurantwezen. Toch valt het op dat de losser getoonzette Pfrommer's Irreverent Guide uit 1997 betere restaurantinformatie geeft dan de latere edities van de reguliere Pfrommer's.

Heel kwetsbaar blijken de aanbevolen trendy zaken. Zonder uitzondering zijn het adressen die ten minste twee, maar soms ook tien jaar geleden echt hot spots waren, maar waar een trendgevoelige Amsterdammer zich nu voor geen goud meer wil vertonen. En zo zit de toerist nu nog in het grand café terwijl hij eigenlijk zou moeten loungen.

Ik zie mezelf volgende week in Veneto ronddwalen aan de hand van de tegenhangers van de Amsterdamse gidsen op zoek naar al lang gesloten zaken en genietend van vergane glorie. Het is het lot van de toerist om overal te wezen waar je net niet meer moet zijn.

Maar misschien tref je toch nog een aardig tip. Zo heeft volgens Pfrommer's de Falafel Koning, een heel klein zaakje in een steeg, de beste falafel ten westen van de Jordaan, niet de Amsterdamse maar de rivier. Die ga ik proberen, voor ik me aansluit aan de lange rij toeristen voor het Anne Frankhuis. En dan moet ik alleen nog eens een keer naar de madammen.