Irritatie over loonstijging blijft

Het voorjaarsoverleg tussen werkgevers en werknemers leverde veel gehakketak en weinig concrete afspraken op. De lonen gaan ergens tussen de 3 en 4 procent omhoog, voorspelde minister Vermeend.

Een beetje zuinig en tamelijk geïrriteerd kwamen werkgevers en vakbonden gisteren uit het halfjaarlijkse overleg met elkaar en het kabinet over de arbeidsmarkt en loonontwikkeling. ,,Zo'n gehakketak heb ik in jaren niet meer meegemaakt'', sprak MKB-voorzitter H. de Boer humeurig. Werkgevers, vakbonden en kabinet hadden elkaar zojuist gevonden op de grote gemene deler van de ,,verantwoorde loonontwikkeling''. Maar wat betekende dat?

Voor de werkgevers, behalve De Boer namens het midden- en kleinbedrijf aangevoerd door voorzitter J. Schraven van VNO-NCW, betekende het vooral een zo beperkt mogelijke loonstijging in de CAO's van volgend jaar. 2 Procent, daar hield Schraven aan vast, eventueel te vermeerderen met variabele extra beloningen die afhankelijk zijn van het bedrijfsresultaat.

De vakbonden vinden dat 4 procent verantwoord is, al beschouwt het CNV dat als richtlijn en de FNV als ,,maximum'', waar zij per sector onder kan gaan zitten ,,als de cijfers later dit jaar tegenvallen'', aldus FNV-voorzitter L. de Waal. Maar waar de bonden, De Waal voorop, vooral op hamerden, is dat zij de fikse loonsverhogingen van soms meer dan 12 procent, die topmanagers van multinationals zichzelf toebedelen, niet verantwoord vinden. Daar was De Waal ,,oprecht boos'' over, zei hij, net als ,,mijn achterban''.

Het gehakketak van gisteren was vooral een wedstrijdje in verantwoord zijn. Volgens De Waal treedt het kabinet ,,te laks'' en ,,laconiek'' op in de discussie rond de topinkomens. Minister Vermeend (Sociale Zaken) wilde daar uiteraard niets van weten. Hij was gisteren vooral content dat hij voor zijn reeds aangekondigde onderzoek naar de topinkomens steun kreeg van zowel VNO-NCW als de FNV. ,,Dan ontstaat er geen discussie over'', aldus Vermeend.

De FNV, die eerder juist zo'n onderzoek afwees omdat zij er zelf al twee had gedaan, werd door Vermeend gelokt met de belofte dat hij tegelijk op zoek gaat naar instrumenten om iets tegen die hoge beloningen te doen. De Waal zag al zijn `kleptocratentax' gloren, maar Schraven liet aan de andere kant van de tafel alvast weten niets te voelen voor extra maatregelen.

Ook het kabinet werkt in concreto alleen aan voorstellen voor een verantwoordingsplicht van managers aan aandeelhoudersvergadering, raad van commissarissen en ondernemingsraad.

Premier Kok, die eerder nog klaagde over ,,exhibitionistische zelfverrijking'' en ,,onverantwoord'' gedrag van topondernemers, meldde nu dat inkomens ,,op hun merites beoordeeld moeten worden'' en dat ondernemers er goed aan zouden doen binnen het bedrijf ,,draagvlak'' op te bouwen door overleg en openheid.

Werkgeversvoorzitter Schraven verwacht vooral dat het onderzoek van Vermeend een einde zal maken aan de ,,mythe'' van de topinkomens. Die komen immers alleen voor bij enkele multinationals, die op de internationale markt met andere normen opereren, zei Schraven.

Het venijn over de topinkomens drukte wel zwaar op de sfeer van de gedachtewisseling over de `verantwoorde' loonstijging. Schraven haalde nog maar weer eens de `oranje verkeerslichten' aan, die hij vorige week zag oplichten voor de stagnerende economie. Hij kreeg bijval van Kok, die in een andere verkeersmetafoor sprak van ,,een vertraagde economie'', maar de vakbonden waren niet overtuigd. ,,Het lijkt wel of ze ons de economische tegenwind door de strot willen jagen'', foeterde CNV-voorzitter D. Terpstra aan het einde van de middag. FNV-voorzitter De Waal drukte zich plastischer uit: ,,We delen niet dezelfde sense of urgency''. Met die constatering kon Schraven het wel eens zijn: ,,Het stelt me teleur.''

Alleen minister Vermeend zag licht. Hij wilde vooral geruststellen: ,,Het gaat met de economie nog steeds goed.'' Blijmoedig schatte hij alvast dat gezien de standpunten van de sociale partners de loonstijging volgend jaar ,,tussen de 3 en 4 procent'' zal uitkomen. ,,En dat is winst'', aldus Vermeend, en bovendien een ,,trendbreuk'', want vorig jaar was de stijging nog 4,2 procent.