Airbus en Boeing in strijd om krimpmarkt

De grote twee van de vliegtuigindustrie hebben volle orderportefeuilles, maar gunnen elkaar het licht in de ogen niet. Tijdens de luchtvaartshow op Le Bourget deze week beleeft de concurrentiestrijd zijn hoogtepunt.

Vliegverbindingen tussen Europa en de Verenigde Staten worden steeds gewoner. Zoiets kan niet worden gezegd van de relaties tussen de transatlantische luchtvaartindustrieën. De Europese vliegtuigbouwer Airbus en de Amerikaanse concurrent Boeing wisselen op de Parijse vliegbeurs Le Bourget beledigingen uit over – wellicht – dubieuze praktijken.

Boeing beweerde dat Airbus de hand had gehad in het torpederen door de Europese Commissie van een fusie tussen straalmotorenbouwer General Electric en elektronicaconcern Honeywell International – beide Amerikaanse ondernemingen. Airbus, aldus Boeings topman Harry Stonecipher, zou de fusie van 45 miljard dollar om politieke redenen willen tegengaan. Eenmaal samen zou GE-Honeywell een veel sterkere mondiale marktpositie krijgen dan Europese concurrenten Rolls-Royce en Thales. Allemaal onzin, reageerde Airbus-topman Noel Forgeard prompt, die zei dat Airbus helemaal niets tegen een fusie had. Het was juist Stonecipher, aldus Forgeard, die zich niet in de politieke arena moest begeven.

De woordenstrijd is de zoveelste ronde in een lange wedstrijd om de eerste plaats in de mondiale vliegtuigmarkt. Airbus verwierf zich met grote verkoopsuccessen in een groeiende markt een plaats naast Boeing, dat tientallen jaren op eenzame hoogte had gestaan. Boeing beschuldigt Airbus al geruime tijd van concurrentievervalsing doordat het pan-Europees consortium subsidies van `Brussel' zou krijgen. Dat is nonsens, heeft Airbus altijd geroepen, want Boeing profiteert ook van de technologische spin-off van reusachtige militaire orders.

De strijd tussen Airbus en Boeing – die allebei over een riant orderboek beschikken – belooft nog op te laaien wanneer beide producenten hun nieuwste toestellen aan de man zullen brengen in tijden van een teruglopende economie.

Airbus leurt met de A380, een vliegtuig dat een capaciteit heeft van bijna zeshonderd passagiers. Boeing probeert de Sonic Cruiser te slijten, een toestel dat is gebaseerd op een radicaal ander commercieel concept. De Sonic Cruiser moet een veel kleiner aantal passagiers met een grotere snelheid kunnen vervoeren. Tussen de A380 en de Sonic Cruiser bestaat dus het verschil tussen een touringcar en een luxe busje, behalve dat de luchtvaartmarkt aan beide filosofieën weinig ruimte lijkt te bieden. Modellen van de twee concurrerende toestellen zijn in Parijs te bezichtigen.

Ook op militair gebied tekenen zich de contouren af van een harde transatlantische strijd. Manfred Bischoff, co-voorzitter van EADS, de European Aeronautic Defence and Space Company, maakte bekend een joint venture met BAe Systems te willen oprichten die de verkoop van Europese gevechtsvliegtuigen gaat coördineren. EADS verenigt op dit gebied nu nog het onverenigbare. De onderneming heeft een groot belang in de jagers Eurofighter Typhoon en Dassault Rafale, vliegtuigen die op sommige markten, zoals de Nederlandse, met elkaar in een felle concurrentiestrijd zijn gewikkeld. BAe Systems probeert de Zweedse Saab Gripen op verschillende markten af te zetten.

Beide bedrijven hebben op andere gebieden al andere overlappende belangen. Met een minder versnipperde marketingstrategie zou een betere positie kunnen worden verkregen ten opzichte van de Amerikaanse defensiereuzen Boeing en Lockheed Martin. Analisten zien voor de `Europese' toestellen een exportpotentieel van hooguit een paar honderd toestellen. Van de Amerikaanse Joint Strike Fighter, JSF, zouden meer dan vijfduizend kunnen worden verkocht.

Op één gebied kunnen de Amerikanen over `Europa' tevreden zijn. Kort na de oorlog in Joegoslavië signaleerden de VS, de grootste NAVO-partner, hiaten in de defensiecapaciteiten van de Europese partners van de verdragsorganisatie. Eén daarvan was het tekort aan transportvliegtuigen. Europa beloofde beterschap.

Vandaag ondertekenen zeven landen een memorandum of understanding voor de bouw van meer dan tweehonderd van deze toestellen van het type A400M van Airbus Military Company, AMC. Een van de ondertekenaars is Groot-Brittannië, dat zijn luchtmacht met ingang van 2007 met de A400M wil uitrusten. Om het tekort aan capaciteit aan te vullen, vliegen de Britten tot die tijd rond met geleasde C-17's – van Boeing.