VS en Europa zullen nooit uiteengaan

De Amerikaanse president George W. Bush hield afgelopen vrijdag een toespraak tot docenten en studenten van de universiteit van Warschau. Hieronder delen uit de toespraak.

Jalta was niet de bekrachtiging van een natuurlijke verdeling, het verdeelde een levende beschaving. De deling van Europa was niet een geografisch gegeven, maar een gewelddaad. En wijze leiders hebben tientallen jaren hoop voor vrede in Europa geput uit de hoop op een grotere eenheid. In dezelfde toespraak die een IJzeren Gordijn beschreef, riep Winston Churchill op tot ,,een nieuwe eenheid in Europa, waar geen enkel land blijvend buiten zou mogen worden gehouden''.

Bedenk eens hoe ver we sinds die toespraak zijn gekomen. In loopgraven en onder granaatvuur, in concentratiekampen en platgebombardeerde steden, in goelags en voedselrijen hebben mannen en vrouwen gedroomd van een `geheel en vrij' Europa – zoals mijn vader het noemde. Dat vrije Europa is geen droom meer. Het is het Europa dat om ons heen verrijst. Het is het werk dat u en ik nu dienen te voltooien.

Wij kunnen een open Europa opbouwen – een Europa zonder Hitler en Stalin, zonder Brezjnev en Honecker en Ceausescu en ja, ook zonder Miloševic.

Ons doel is [...] de valse lijnen uit te vlakken die Europa al te lang verdelen. De toekomst van elk Europees land moet worden bepaald door de voortgang van de interne hervorming, niet door de belangen van machten van buiten. Elk Europees land dat strijdt voor democratie en een vrije markt en een sterke burgercultuur moet in het Europese huis worden verwelkomd.

Alle nieuwe Europese democratieën, van de Oostzee tot de Zwarte Zee en overal daartussenin, behoren dezelfde kans op veiligheid en vrijheid te hebben – en dezelfde kans om zich aan te sluiten bij de Europese instellingen – als de oude Europese democratieën.

Ik geloof in het NAVO-lidmaatschap voor alle democratieën in Europa die dat ambiëren en die de verantwoordelijkheid willen dragen die de NAVO met zich meebrengt. Over het `wanneer' moet binnen de NAVO misschien nog worden overlegd, maar niet over het `of'. [...] Met de NAVO-uitbreiding is de NAVO haar belofte nagekomen. En die belofte leidt nu naar het oosten en het zuiden, naar het noorden en nog verder. [...]

Alle landen moeten inzien dat het lidmaatschap van de NAVO en het lidmaatschap van de Europese Unie niet met elkaar in strijd zijn. Mijn land is blij met de bestendiging van de Europese eenheid en de stabiliteit die daarvan uitgaat. [...] Wij zijn blij met een Europa dat werkelijk verenigd, werkelijk democratisch en werkelijk verscheiden is – een verzameling volkeren en landen verbonden door hun doelstellingen en onderling respect, en trouw aan hun eigen wortels.

In wezen richten de NAVO en de Europese Unie zich op hetzelfde: democratie, vrije markt en gemeenschappelijke veiligheid. En iedereen in Europa en Amerika is doordrongen van de centrale les van de afgelopen eeuw. Als Europa en Amerika verdeeld zijn, wordt de geschiedenis meestal een tragedie. Als Europa en Amerika bondgenoten zijn, kan geen onheil of tirannie ons weerstaan.

Ons Europese visioen moet ook de Balkan omvatten. Anders dan het Poolse volk hebben veel mensen en leiders in Zuidoost-Europa de afgelopen tien jaar de verkeerde keuzen gemaakt. Het communisme is daar wel gevallen, maar met gebruikmaking van een moordzuchtig nationalisme wisten dictators aan de macht te blijven en nieuw grondgebied te veroveren. Tweemaal moest de NAVO militair ingrijpen om een eind te maken aan het bloedvergieten en de waarden van het nieuwe Europa te verdedigen. [...]

Over het hele gebied verlangen landen ernaar om deel van Europa uit te maken. De lasten – en lusten – om aan dat verlangen te voldoen zullen uiteraard het zwaarst op Europa zelf drukken. Daarom ben ik blij met de Europese inzet om een leidende rol te spelen in de stabilisering van Zuidoost-Europa. Inmiddels leveren andere landen dan de Verenigde Staten al meer dan 80 procent van de NAVO-strijdmacht in het gebied. Maar ik weet dat de rol van Amerika ook belangrijk is en wij zullen onze verplichtingen nakomen. Ook op de Balkan geldt: samen uit, samen thuis, maar we moeten wel proberen daarmee haast te maken.

Het Europa dat wij opbouwen moet zich ook uitstrekken tot Oekraïne, een land dat worstelt met het trauma van de overgang. Sommigen in Kiev spreken van de Europese lotsbestemming van hun land. Als dat hun wens is, moeten wij die inwilligen. Wij moeten onze hand naar Oekraïne uitsteken zoals Polen dat al zo vastberaden heeft gedaan.

Het Europa dat wij bouwen moet ook voor Rusland openstaan. Wij zijn gebaat bij een succesvol Rusland – en we zien uit naar de dag dat Rusland volledig hervormd, volledig democratisch en nauw verbonden is met de rest van Europa. De grote Europese instellingen – de NAVO en de Europese Unie – kunnen en moeten een bondgenootschap aangaan met Rusland en met alle landen die uit het puin van de voormalige Sovjet-Unie zijn verrezen.

[...] Rusland behoort tot Europa en hoeft daarom niet van Europa te worden gescheiden door een bufferzone van onzekere staten. De NAVO is, ook als ze groter wordt, geen vijand van Rusland. Polen is geen vijand van Rusland. Amerika is geen vijand van Rusland. Wij streven naar een constructieve verhouding met Rusland, want daarbij zijn al onze volkeren gebaat.

[...] Europa en Amerika zullen nooit gescheiden worden. Wij zijn de vrucht van dezelfde geschiedenis, die reikt van Jeruzalem en Athene tot Warschau en Washington. Wij delen meer dan een bondgenootschap. Wij delen een beschaving. De waarden daarvan zijn universeel en doordringen op unieke wijze onze geschiedenis en onze verbondenheid. [...]

Die eenheid van waarden en verlangens stelt ons voor nieuwe taken. Wie het meeste baat hebben gehad bij onze inzet voor vrijheid en openheid, hebben de verplichting weer anderen te helpen die hun weg langs dat pad zoeken. Daarom moet onze transatlantische gemeenschap prioriteiten hebben die verder reiken dan de bestendiging van de Europese vrede. [...]

We moeten ons samen weren tegen de bedreiging van onze veiligheid door regimes die het moeten hebben van instabiliteit, die massavernietigingswapens proberen te bemachtigen en die gevaarlijk onvoorspelbaar zijn. In Europa is die dreiging dichterbij dan in de Verenigde Staten. U ziet de bliksem ruim voordat wij de donder horen. Maar alleen samen kunnen we het opnemen tegen de gevaren van een veranderende wereld.

Vijftig jaar geleden zocht heel Europa hulp bij de Verenigde Staten. Tien jaar geleden deed Polen dat ook. Nu kunnen wij alleen samen met anderen voorwaarts gaan. De vraag is niet meer wat anderen voor Polen kunnen doen, maar wat Amerika en Polen en heel Europa voor de rest van de wereld kunnen doen.